hiperrealizm

ULICA ROBOTNICZA REVISITED

2012-01-29T00:06:00.000+01:00

2012-01-28 15:17 (Nokia 2700)

Widoczny na zdjęciu Trabi (a właściwe tzw. „Trabolo”, czyli model z silnikiem od Volkswagena Polo, wytwarzany w 1990 roku) z ulicy Robotniczej to podpowiedź Wojtka Sienkiewicza.

Na drugie autko, stojące przy ulicy Bolesława Drobnera, natknąłem się wracając nieco okrężną drogą do domu („do domu” tzn. do Bagieńca pod Świdnicą).

2012-01-28 15:52 (Nokia 2700)

ZAPROSZENIE NA „ŚWIAT NIEPRZEDSTAWIONY”'

2012-01-28T08:07:00.001+01:00

Wernisaż w najbliższy piątek, 3 lutego o godz. 18:00 w Centrum Sztuki Zamek Ujazdowski w Warszawie, ul. Jazdów 2. ZAPRASZAM!

Widziałem w zeszłą środę część wieszanej właśnie wystawy i myślę, że będzie to równie ważny pokaz, jak - także kuratorowana przez Adama Mazura - ekspozycja „Nowi dokumentaliści” z 2006 roku.

Chłopiec na rogu Izaaka i Estery

2012-01-27T05:57:00.000+01:00

Eugeniusz Wilczyk, Kazimierz [1959-64]

Ciekawe z którego roku dokładnie jest to zdjęcie?

W każdym razie widoczny tutaj chłopczyk jest niewiele starszy czy też młodszy ode mnie. Ile może mieć lat? Na moje oko jakieś trzy. Więc jest młodszy trochę od mojego syna.

Ponieważ jest to kadr z Flexareta, którego ojciec używał na początku fotografowania Kazimierza, więc bardziej prawdopodobne jest, że fotografia ta została zrobiona zanim się urodziłem.

НЯВIННЫХ ВАЧЭЙ НЯМА

2012-01-26T10:32:00.002+01:00

Czyli kolejna zagraniczna prezentacja projektu „Niewinne oko nie istnieje”, tym razem w Muzeum Marca Chagalla w Witebsku. Wernisaż 9 lutego 2012 o godz. 16:00.

Ulica Kupa i Synagoga Kupa

2012-01-24T13:33:00.001+01:00

Eugeniusz Wilczyk, Kazimierz, ul. Kupa [1959-1964]

Nazwa ulicy i synagogi pochodzi od hebrajskiego słowa kupa, oznaczającego „skarb kahału”. Bo właśnie za pieniądze z kasy kahalnej widoczny na dalszym planie obiekt został wybudowany w XVII w.

Biorąc po uwagę wygląd nawierzchni ulicy Kupa, zdjęcie zostało wykonane raczej pod koniec lat pięćdziesiątych.

11 sierpnia 1945 roku synagoga została splądrowana podczas pogromu, który wywołany został (a jakże!) przez plotkę o mordzie rytualnym...

Skanuję dalej negatywy ojca. Po pierwsze, chcę wybrać 8-10 zdjęć, które będą wizualnym uzupełnieniem, napisanego przeze mnie eseju „Piękne Czasy” (tekst traktuje m.in. o fotografowaniu krakowskiego Kazimierza przez Eugeniusza Wilczyka), który ukaże się w marcu tego roku w antologii „Tożsamość wyobrażona” pod redakcją Joanny Tokarskiej-Bakir (wydawnictwo Czarna Owca). Po drugie, chcę wybrać 60-70 kadrów pod kątem publikacji w postaci samodzielnej książki, tzn. albumu fotografii po prostu.

Synagoga Izaaka

2012-01-22T19:30:00.000+01:00

Eugeniusz Wilczyk, Kazimierz, Synagoga Izaaka [1959-1964]

Zabrałem się z powrotem za skany zdjęć ojca z krakowskiego Kazimierza. Nie potrafię zadatować dokładnie tego kadru, tak zresztą jak innych negatywów, zarejestrowanych przez niego w tej dzielnicy Krakowa, więc podaję ramy czasowe. Obserwując fotografowane obiekty przy ulicy Szerokiej (w drugiej połowie lat 50. wybudowano tam kilka nowych domów), a także modele samochodów oraz treść plakatów na murach, udało mi się w przybliżeniu określić czas powstania tego materiału na lata 1959-64.

Widoczny na zdjęciu plac przed Synagogą Izaaka, na którym przed wojną mieścił się targ rybny (widać go na kilku zdjęciach Romana Vischniaca) został zabudowany pod koniec lat 60. topornym budynkiem spółdzielni Starodruk.

KSEROCENTRUM

2012-01-21T14:10:00.000+01:00

Bytom (?), 2001

Fotografie wybrane na Świat nieprzedstawiony już wydrukowane i oprawione. Wczoraj wieczorem właśnie je odebrałem ze Sławkowskiej. A ponieważ tylny zamek w moim Partnerze, od jakiegoś czasu odmawia posłuszeństwa (można go tylko otwierać od wewnątrz), więc po włożeniu prac do przestrzeni bagażowej, którą szczelnie wypełniły i zamknięciu drzwi, pojawił się problem z ich odblokowaniem... ;)))

No, więc prace leżą sobie w aucie, ja nie wybrałem się dzisiaj na zdjęcia i... muszę je jakoś z jego wnętrza wydostać...

Na razie siedzę w domu, patrzę przez okno jak topnieje śnieg i słucham Concerti Grossi op6 Archangelo Corelliego w wykonaniu Orchestre de Chambre pod dyrekcją Jeana-Francois Paillarda. Trzypłytowe analogowe wydanie Erato z 1977 roku, które w idealnym stanie kupiłem kilka lat temu na Allegro. Co ciekawe box ten przeznaczony był na rynek japoński (wkładka tekstowa jest zapisana japońskimi znakami), więc jest to swego rodzaju unikat.

Jak dojdę do koncertu nr 12, pomyślę o drzwiach.

Oderint Dum Metuant

2012-01-20T16:16:00.001+01:00

Katowice-Giszowiec, 2012-01-20 09:46 (Nokia 2700)

Hm... Przy tym łacińskim napisie moje początkowe zdumienie przeszło w lekki podziw. Natomiast hasło w języku polskim... w kibicowskiej normie krajowej.

BRAKUJĄCE OGNIWO

2012-01-19T08:42:00.000+01:00

Dotarło właśnie do mnie Pocztą Polską (skutki tej formy transportu widać na skanie okładki) najnowsze wydanie kwartalnika OPCJE (nr 3 z 2011) z moim felietonem Brakujące ogniwo, który poświęcony jest postaci Maksa Steckela. Działającego na Górnym Śląsku niemieckiego fotografa, zdecydowanie najwybitniejszego z autorów robiących tu zdjęcia przed 1945 rokiem. I jak się tego należy słusznie domyślać, a także biorąc pod uwagę, że mieszkamy w kraju nad Wisłą (Odrą i Nysą Łużycką), Maks Steckel nie doczekał się do tej pory albumu z prawdziwego zdarzenia, ani żadnej porządnie zrobionej monografii, chociaż miejsca przebywania negatywów jego autorstwa, tudzież pozytywowych odbitek, są znane...

A w rzeczonym numerze można też przeczytać teksty dotyczące fotografii i fotografów działających na Górnym Śląsku, napisane przez następujących autorów:

- Filip Springer Śląski pierwiastek

- Adama Sobota Śląska fotografia (zarys historii do 1990 roku)

- Marika Kuźmicz Wilhelm von Blandowski. Australijski traper, gliwicki fotograf

- Krzysztof Pijarski Jerzy Lewczyński - archiwum jako gest

- Adam Mazur Subiektywny dokumentalista. Uwagi o twórczości fotograficznej Rafała Milacha

To zabawne. Przeczytałem pierwszy z wymienionych tutaj tytułów i zdałem sobie sprawę, że pisząc ostatni tekst dla Herito, czysto intuicyjnie popełniłem polemikę względem artykułu Springera...

CO Z TYM ŚLĄSKIEM?

2012-01-17T16:06:00.001+01:00

To mój tekst opublikowany w najnowszym, piątym już numerze kwartalnika HERITO, a dotyczący fotografowania postindustrialnych terenów Górnego Śląska. Polecam go więc uwadze Szanownych Czytelników.

Przy okazji, wracając w ostatnią sobotę ze zdjęć w okolicach Zabrza, zahaczyłem o Centrum Kultury Katowice im. Krystyny Bochenek. Specjalnie, żeby zobaczyć wystawę pt. „Śląskie. Zmiana 2011”, eksponowaną w Galerii Pustej, w której udział wzięli: Bartosz Barczyk, Grzegorz Celejewski, Dawid Chalimoniuk, Arkadiusz Gola, Arkadiusz Ławrywianiec oraz Joanna Nowicka. No cóż, wbrew tytułowi o żadnej zmianie nie można tu mówić. Jest to co zawsze. Niestety.

APTEKA HYGIEIA

2012-01-16T18:50:00.000+01:00

Kraków-Azory, 2012-01-15 14:37 (Nokia 2700)

[Tak mi się przypomniało, że to chyba Heinrich Himller nazywał czasem siebie „higienistą”, oczywiście „rasowym”...]

Lee Friedlander: America by Car

2012-01-15T11:38:00.000+01:00

i okładkowe zdjęcie, na które przypadkowo trafiłem przez google. Ale fajne!

Mam duży album Friedlandera, wydany przez MOMA przy okazji jego retrospektywnej wystawy w tej instytucji, która miała miejsce w 2005 (dwa lata później w księgarni Muzeum Hamburger Bahnhoff w Berlinie kupiłem tę książkę za 30 Euro), ale rzeczonej fotografii nie pamiętałem. Czyżbym coś przeoczył? Zaglądam do środka i owszem zdjęcia z cyklu/książki America by Car są tam obecne, ale nie jako osobny set. Album Freiedlandera został wydany 31 lipca 2010 przez amerykańską oficynę D.A.P. Fraenkel, liczy 200 stron w tym 190 fotografii wydrukowanych w duotonach. I już chcę go mieć!

(po kliknięciu na okładkę można zobaczyć co jest w środku)

Wszystkie zdjęcia w tej książce zostały zrobione cudownym wynalazkiem firmy Hasselblad o nazwie SWC. To aparat wyposażony w zeissowskiego Biogona o ogniskowej 38mm, a ponieważ korpus SWC jest pozbawiony lustra (celuje się przez wizjer optyczny lub montowany w miejsce magazynka pryzmat z matówką, zaś ostrość ustawiana jest „na oko”), więc można było do niego na stałe zamontować piekielnie ostry obiektyw o symetrycznej konstrukcji, pozbawiony takich wad jak winietowanie i dystorsja. Przy przysłonięciu szkła do liczby 22, możemy sobie praktycznie darować kręcenie pierścieniem fokusowania, ponieważ wszystko w zakresie od pół metra do nieskończoności będzie ostre.

Przymierzałem się kiedyś do nabycia tego wynalazku na ebayu, ale ceny za korpus w przyzwoitym stanie oscylują w okolicach 15.000 PLN i mimo „cyfrowej rewolucji” oraz zalewu plastiku Made in P.R.C. z rosnącą skokowo liczbą MPx, kolejne wersje SWC (SWC/M SWC 903, SWC 905) nie tracą specjalnie na wartości.

Fanatycy, ULTRAS, etc.

2012-01-14T17:17:00.000+01:00

Zabrze-Zaborze, 2012-01-14 09:34 (Nokia 2700)

Zabrze-Janek, 2012-01-14 11:34

Katowice-Załęże, 2012-01-14 13:27

trzynastego w piątek

2012-01-13T13:32:00.001+01:00

Dzień wolny. Słucham sobie Rinaldo Haendla w interpretacji René Jacobsa i Freiburger Barockorchester ze świetną Vivicą Genaux w tytułowej roli. Rano byłem w lalblabie zobaczyć próbki wydruków. Wyglądały OK i materiał zapewne właśnie się drukuje. Odbiorę go w poniedziałek po południu i zaraz pójdzie do oprawy w firmie Rama w bramie, gdzie od kilku lat daję do wstawienia w szkło swoje prace.

Podczas obrabiania plików też słuchałem na okrągło interpretacji Jacobsa, ale tym razem oper Mozarta: Don Giovanniego i Czarodziejskiego Fletu, REWELACJA (a właściwie REWELACJE!). Oba pięknie wydane przez Harmonię Mundi trzypłytowe boxy, to prezenty: pierwszy urodzinowy, drugi dostałem na gwiazdkę. O Don Giovannim czytałem wcześniej pozytywne, a częściej entuzjastyczne recenzje i całkowicie się muszę z nimi zgodzić (chociaż przy pierwszym słuchaniu, scena gdzie pojawia się duch komandora, wydawała mi się zbyt mało dynamiczna...). Mam teraz potężny apetyt na Wesele Figara oraz Cosi fan tutte także pod dyrekcją René Jacobsa.

Mała zmiana klimatu (za oknem pociemniało i pada śnieg, po prostu klasyczna zadymka), nadal Haendel, a teraz Giullio Cesare w interpretacji Marca Minkowskiego. Mam też bardzo fajne nagranie tej opery na analogach. Wydanie z 1967 roku, monofoniczne z układem stron 1-6, 2-5 i 3-4, do ówczesnych gramofonów zmieniających automatycznie płyty. Jest to skrócona wersja w wykonaniu New York City Opera Chorus and Orchestra pod dyrekcją Juliusa Rudla (śpiewają: Norman Treigle, Beverly Sills, Maureen Forrester, Beverly Wolf, Spiro Malas, Dominic Cossa, Michael Devlin i William Beck). Mam ogromny sentyment do tego nagrania sprzed 45 lat, ale słucham go tylko przy specjalnych okazjach, na pewno nie w piątek trzynastego ;)

Bytom, 2001 (to zdjęcie też nie weszło do zestawu wystawowego)

Bytom, ulica Wałowa

2012-01-12T15:41:00.001+01:00

Ta fotografia niestety nie weszła do zestawu. Ponieważ wszystkie zdjęcia w latem 2001 roku robiłem z ręki, a Hasselblad ma lustro, więc nawet przy pewnym chwycie i czasie 1/30-1/60 sek., pojawiają się drgania korpusu, których nie widać na niewielkim wydruku. Przy powiększeniu klatki 55x56mm do rozmiarów 80x80cm, czyli ponad czternastokrotnym zwiększeniu rozmiarów kadru, wszelkie mikrowstrząsy, spowodowane przez klapnięcie lustra dają boleśnie o sobie znać... Szkoda. Trzeba było fotografować ze statywu.

ŚWIAT NIEPRZEDSTAWIONY

2012-01-11T19:10:00.000+01:00

ZEGARMISTRZ z Bytomia. Ulica? Chyba Józefa Kwietniewskiego? Ale nie jestem pewien. Na pewno rok 2001. Z zestawu 10 fotografii, które zostaną pokazane na wystawie „Świat nieprzedstawiony. Dokumenty polskiej transformacji po1989 roku”, kuratorowanej przez Adama Mazura (wernisaż 3 lutego w CSW Zamek Ujazdowski), chyba najbardziej lubię właśnie to zdjęcie. Kończę teraz opracowywanie plików, jutro jeszcze popatrzę na nie świeżym okiem, a potem powieszę na ftpie lablabu. Druk 13 w piątek... Jestem trochę przesądny i raczej unikam takiego zestawienia, ale ponieważ w maju 2008 roku, także 13 i we wtorek (są tacy, co uważają, że ta konfiguracja ma bardzie fatalny potencjał) spotkaliśmy się razem z Adamem z szefem Atlasu Sztuki P. Jackiem Michalakiem, z czego wyniknęła wystawa „Niewinne oko nie istnieje” w tejże galerii oraz album, więc... że się tak wyrażę - „śmiało patrzę w przyszłość”.

„Niewinne oko” w lutym pokazane będzie w Muzeum Chagalla w Witebsku (poinformuję o tym jeszcze bardziej szczegółowo) a pod koniec maja w Katowicach. Wystawa ciągle krąży, co oczywiście cieszy, a katowicka ekspozycja to będzie już czternasta prezentacja tego materiału.

Wałbrzych, ul. Skarżyska

2012-01-09T08:10:00.000+01:00

A właściwie zaplecze ulicy Skarżyskiej. Namiary na widocznego tu Trabanta znalazłem w albumie Andrzeja Ślusarczyka pt. „Wałbrzych powidoki” (oczywiście była to fotografia czarno-biała). Ponieważ jednak zdjęcia w tej książce nie są podpisane, zgooglowałem pojawiające się w tle obiekty i na satelitarnej mapie odnalazłem nawet wspomniany wrak (w postaci kreseczki na dachu).

Tak w ogóle, to muszę wreszcie napisać o albumie Andrzeja, który jest ważnym i ciekawym wydawnictwem. A gdy weźmiemy pod uwagę dokumentalne dokonania tzw. „szkoły jeleniogórskiej”, to w wielu aspektach widać też zdecydowaną przewagę autora „Powidoków”.

Wczoraj dzienna liczba odwiedzin przekroczyła po raz pierwszy liczbę 200 (konkretnie licznik stat4u pokazał 235 wejść), więc z w/w okazji kolejny motyw z serii byle co i byle jak albo jak to kiedyś napisał mi w komentarzu pewien troll z warszawskim IP (pisownia oryginalna) w TEJ! oplsce ;)

Auto Salon Bodzio-Bis

2012-01-08T15:35:00.000+01:00

Katowice-Szopienice, ul. ul Generała Józefa Hallera

[Kartonik z wczoraj. Fotografowałem go też 6 lat temu. Wczoraj rano padał śnieg i liczyłem na zimowe realia, tymczasem po południu wszystko stopniało i zza chmur wylazło słońce...]

-----
W tzw. międzyczasie, a konkretnie to o 12:35 licznik wystukał 55.000 wejść :)

ULICA SKOWRONKÓW

2012-01-07T18:03:00.001+01:00

Jak na Polskę, to żadne zaskoczenie. Niestety.

Ruda Śląska-Bykowina, 2012-01-07, 13:16 (Nokia 2700)

I hasło, które wprawiło mnie w pewną zadumę...

Zabrze-Zaborze, 2012-01-07, 12:40 (Nokia 2700)

MUSIALIKA OFFICIAL HOOLIGAN'S

2012-01-06T11:37:00.001+01:00

Bytom, ul. Feliksa Musialika, 2001

Wreszcie zabrałem się za zrobienie skanów na wystawę Adama Mazura w CSW, która ma traktować o polskiej transformacji. Wybraliśmy 10 fotografii z materiału, który zarejestrowałem latem 2001 na terenie górnośląskich miast. Zdjęcia będą miały rozmiary 100x100cm (pole obrazu 80x80cm) i zostaną wydrukowane na papierze Hahnemühle Photo Rag 308 (moim ulubionym zresztą). Oprawa w ramy podobne (może nawet identyczne), jak na wystawie „Niewinne oko nie istnieje” w Atlasie Sztuki.

W 2001 roku, kiedy pracowałem nad „Czarno-Białym Śląskiem”, po intensywnej „sesji” zimowo-wiosennej, miałem serdecznie dość monochromatycznych klimatów i postanowiłem zrobić trochę zdjęć w kolorze. Po pierwsze zwróciłem wtedy uwagę na zjawiskowe witryny małych sklepików w górnośląskich miastach, po drugie... nabyłem po okazyjnej cenie kilkanaście rolek filmów Agfacolor 400 oraz Superii 400. Zanim zacząłem robić zdjęcia, przyszła mi do głowy nazwa dla tego przedsięwzięcia. Biorąc pod uwagę widoczny gołym okiem upadek industrialnego regionu, neoliberalne brednie wypowiadane przez dyżurnych fachowców od ekonomii, wreszcie powstające jak grzyby po deszczu, te wszystkie malutkie handelki: bary, lombardy, szmateksy i spożywczaki, wybrałem tytuł... „Kapitał” (rok później zresztą razem z Krzysztofem Jaworskim zrobiliśmy wspólną książeczkę tak właśnie nazwaną, ale zamieszczone tam fotografie były monochromatyczne i pochodziły z „Czarno-Białego Śląska”).

Ponieważ nie dysponowałem wtedy wystarczającym „kapitałem” do kupna skanera, a nawet zrobienia przyzwoitych stykówek, więc wywołane filmy przeleżały sobie kilka lat... I w sumie dobrze się stało, bo gdybym od razu zobaczył zarejestrowane wtedy kadry, to rzuciłbym w pierony „Czarno-Biały Śląsk” i nie byłoby wystawy oraz albumu.

URODZINOWA POCZTÓWKA

2012-01-05T18:47:00.002+01:00

jaką dostałem od Eli Janickiej (razem z esejem Nadine Fresco Śmierć Żydów. Fotografie). A zarazem zapowiedź jej własnej książki Festung Warschau (skąd właśnie pochodzi to zdjęcie), która lada chwila ujrzy światło dzienne w wydawnictwie Krytyki Politycznej. Gdzie znajduje się też trochę naszych wspólnych fotografii, robionych w ramach projektu Nowe Miasto.

Elżbieta Janicka d. Umschlagplatz, ul. Stawki 5/7 (sierpień 2011)

51

2012-01-04T08:25:00.004+01:00

o 03:15.

W sumie dziwnie się z tym czuję...

Do 03:15 Hiperrealizm odwiedziło 54436 osób.

Z w/w okazji czeka na mnie butelka OMAINE FAILLENC Sainte MARIE z 2009 roku.

[Bytom 2001]

Święta Katarzyna, ul. Świętej Katarzyny

2012-01-03T06:31:00.000+01:00

[18.12.2011]

i Fiat 126el na słupie.

WYMIANA 2011/2012

2012-01-01T19:48:00.000+01:00

nastąpiła w sumie bezproblemowo (a także bezkacowo).

W związku z powyższym:

WSZYSTKIM CZYTELNIKOM HIPERREALIZMU

ŻYCZĘ WSZELKIEJ POMYŚLNOŚCI

I CO TAM SOBIE KTO WYMYŚLI

(rasistowskie marzenia wykluczone),

ŻYWIĄC JEDNOCZEŚNIE NADZIEJĘ,

ŻE NIE ZNAJDZIE SIĘ OSOBA, ISTOTA, INSTYTUCJA,

KTÓRA CHCIAŁA BY NAS SAMYCH
PODDAĆ WYMIANIE... ;)))

ULICA ROBOTNICZA 1

2011-12-30T17:16:00.000+01:00

30-12-2011, 14:02 (Nokia 2700)

we Wrocławiu. Przed 1945 Arbeiterstraße? To chyba mało prawdopodobne... ;)

Wybrałem się na Robotniczą za podpowiedzią Wojtka Sienkiewicza, żeby zrobić kolejne zdjęcie do Afterlife, konkretnie chodziło o Trabanta z olbrzymią oponą na dachu, reklamującego - jak nie trudno się domyślić - zakład wymiany opon. Ale ponieważ znajduję się tam wjazd do firmy Archimedes, więc parking, na którym to autko stoi jest permanentnie zapchany i tak też było dzisiaj. Dodatkowo aura/światło takie sobie. Więc odpuściłem, ale ponieważ sama ulica Robotnicza jest zjawiskowa, więc postanowiłem się nie przewieźć w obie strony i wracając, tuż obok dawnego Dworca Świebodzkiego trafiłem na powyższą artystyczną instalację prima sort. Jak dobrze jest błądzić.

Zamontowany na dachu baru dla taksówkarzy samochód (tzn. jego lewy bok), mający się chyba kojarzyć z nowojorskimi taksówkami, to całkiem europejski Opel Rekord P1. Model ten był produkowany w latach 1957-1961. Piękne auto!

Krzysztof Pijarski w tekście „Po końcu fotoreportażu” m.in. o „Nowym Mieście”

2011-12-29T21:12:00.000+01:00

Artykuł wydrukowany w miesięczniku Foto (nr 9/2011), można teraz przeczytać na stronie POLSKA.DOC, za którą stoi Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę”. Pod tekstem znajdują się też linki do rejestracji wideo cyklu wykładów Krzysztofa Pijarskiego „Po końcu fotoreportażu”, jakie wygłosił w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Polecam.

Elżbieta Janicka/Wojciech Wilczyk Nowe Miasto, ul. Śliska -- 15.04.2001

DK 5, między Sadami Dolnymi a Bronówkiem

2011-12-28T11:51:00.004+01:00

2011-12-28, 09:26 (Nokia 2700)

Domel [*]

„ZACHODNI KURS IMPERIUM”

2011-12-27T19:56:00.000+01:00

Mark Ruwedel, z cyklu Westward the Course of Empire - Columbia and Western #20, 2000

Tak sobieroboczo przetłumaczyłem tytuł projektu, a także albumu Marka Ruwedela, który w przypadku serii„Machine in the Graden” Jeffa Brouwsa, przywołany został przez jej autora,jako jedna z istotnych inspiracji (obok „Walking the High Line” JoelaSternfelda). „Westward the Course of Empire” to wizualna eksploracja zachodnichobszarów (zgodnie z tytułem zresztą) USA oraz Kanady, a bardziej konkretnie –miejsc, którymi przebiegały budowane w XIX wieku szlaki kolejowe. To dążenie nazachód, przy okazji którego z terenów tych wypierano rdzennych mieszkańcówPółnocnej Ameryki, czyli indiańskie plemiona, ma oczywiście fotograficznądokumentację. Fotografowie byli uczestnikami wypraw naukowych, towarzyszylibudowniczym kolejowych tras, dokumentowali też zasiedlanie wspomnianych ziem,budowę miast oraz obiektów industrialnych. Wspomniany proces dobrze można obserwowaćw wydawanej na przełomie XIX i XX stulecia przez Detroit Publishing Company seriibarwnych fotolitografii pt. „Obrazy z Ameryki Północnej” (a jeszcze lepiej,oglądnąć zeskanowane negatywy z archiwum tej firmy, dostępne na stronieBiblioteki Kongresu USA). Kolonizacja „Dzikiego Zachodu” przy pomocy obrazówodbywała się w kilku etapach, których swego rodzaju zwieńczeniem było,przeniesienie ich wizualnych reprezentacji na teren „sztuki wysokiej”, byprzywołać nietknięte przez cywilizację przemysłową tereny amerykańskich parkównarodowych, tak chętnie fotografowane przez Ansela Adamsa czy Edwarda Westona.

Mark Ruwedel, z cyklu Westward the Course of Empire - Tonopah and Tidewater #25, 2002

Mark Ruwedel, z cyklu Westward the Course of Empire - Denver and Rio Grande Western #7, 1996

Monochromatyczneobrazy Marka Ruwedela zrobiły na mnie spore wrażenie i myślę sobie, że ichkształt jest świetnie sporządzoną i pojawiającą się w różnych proporcjach mieszanką,wymienionych wcześniej tradycji obrazowania amerykańskiej fotografii z wyraźnymdodatkiem tego, co pojawiło się na słynnej wystawie „New Topographics: Photographsof a Man-Altered Landscape” Williama Jennkinsa. Zdjęcia Ruwedela są rodzajemdokumentacji, ale bardzo atrakcyjnie podanej, w której znajdziemy też sporo wizualnychodniesień do dokonań ludzi z F64, do Williama Henry Jacksona (od 1897udziałowca Detroit Publishing Co.) czy stricte użytkowych zdjęć, prezentującychszlaki kolejowe, np. autorstwa Williama Henry Raua (zlecenia dla PennsylvaniaRailroad i Lehigh Valley Railroad, zrealizowane w ostatniej dekadzie XIX w.). Pisząco tych wizualnych nawiązaniach, muszę od razu zastrzec, że pojawiają się onewtedy, gdy pozwala na to sam fotografowany motyw (uwzględniając jego kształt, aurę,światło etc.) i nic nie jest tutaj robione na siłę. Amerykańscy krytycy fotografiipodkreślają silny związek Redewela z „nowymi topografami” i trudno się z takim sademnie zgodzić. Podobnie jak uczestnicy wystawy kuratorowanej przez Jenkinsa, taksamo jak ma to miejsce w przypadku serii zdjęć Edwarda Ruschy z lat 60. XX w.(przywoływanego zresztą przez kuratora „New Topographics”), Rudewel w swymprzedsięwzięciu o nazwie „Westward the Course of Empire”, które składa się zmonochromatycznych zdjęć wykonanych aparatem wielkoformatowym, zdecydowanie ikonsekwentnie posługuje się „stylem zerowym”, co nie wyklucza przecież aluzji(że o ironii nie wspomnę).

Mark Ruwedel, z cyklu Westward the Course of Empire - Canadian Pacific #3, 2000

Mark Ruwedel, z cyklu Westward the Course of Empire - Tecopa #1, 1996

Mark Ruwedel, z cyklu Westward the Course of Empire - Tonopah and Tidewater #6, 1995

Mark Ruwedel, z cyklu Westward the Course of Empire - Deep Creek #2, 1999

Wałbrzych, ul. Skarżyska, 26.12.2011, 09:26

2011-12-26T13:07:00.001+01:00

(Nokia 2700)

Tego pięknego "kartona" zobaczyłem najpierw w albumie Andrzeja Ślusarczyka "Wałbrzych powidoki" (zdjęcie było oczywiście czarno-białe i byłem przekonany, że naturalny kolor tej sześcsetjedynki to jasny beż). Na podstawie tego co widać w tle i przy pomocy maps.google.com zlokalizowałem obiekt. Na miejscu okazało się, że druga połowa "kartonika" przymocowana jest na dachu hali napraw samochodów, od Skarżyskiej właśnie. Ale ponieważ dzisiaj zakład był oczywiście zamknięty i było to idealnie pod słońce (które akurat zaczęło coraz mocniej przebłyskiwać zza chmur), więc odpuściłem sobie fotografowanie drugiej części tego wraku. Muszę się tam wybrać jeszcze raz popołudniową porą.

„Żyletkowiec” z Bełchatowa

2011-12-23T13:00:00.000+01:00

Bełchatów, ul. Czapliniecka, 21.12.2011

***

Ponieważ pora jest przedświąteczna (chociaż specjalnie nie celebruję i nie partycypuję...), przyszedł mi do głowy wiersz Krzysztofa Jaworskiego pt. „Jezus na prezydenta”. Jak myślę, w jakiś sposób na czasie ;)

Tekst pierwotnie ukazał się w zbiorze opowiadań „Batalion misiów”, do którego zrobiłem zdjęcie na okładkę, a wcześniej w piśmie Bundesstrasse 1 (nr 10, 1996/1997).

Krzysztof Jaworski

Jezus na prezydenta

Jezus kandyduje na prezydenta.

Telewizja pokazuje Jezusa, który przemawia do tłumów.

Jezus mówi coś o dwóch latarkach, z których jedna ma popsute baterie i nie świeci.

- Co to znaczy Jezu? - pyta najbliżej stojący dziennikarz, przyciskając mikrofon do ust Jezusa.

- Kto ma uszy niechaj słucha - mówi Jezus. Odsuwa ręką mikrofon i dziennikarze nie są zadowoleni.

Jezus przemawia przez megafon.

Dziennikarze robią sondę o Jezusie, który kandyduje na prezydenta.

Rozmawiają z innymi kandydatami.

- Czy to prawda, że Jezus pomieszał wam szyki?

Jezus wśród tłumu niespokojnych dziennikarzy.

- Pójdźcie za mną - nawołuje Jezus.

Ale oni dalej ściskają mikrofony w swoich spoconych dłoniach, które wypadałoby poobcinać.

Mrugają oczami, które wypadałoby wyłupić.

Jezus kandyduje na prezydenta.

Na murach pojawiły się plakaty z jego wizerunkiem i programem wyborczym.

Nikt się jakoś nie kwapi do rozdawania ubogim.

Wreszcie pada nazwa: radykalny lewicowo.

Gdzieniegdzie szemrają o pochodzeniu kandydata.

Program telewizyjny z udziałem Jezusa.

W kuluarach dochodzi do małej przepychanki.

Dziennikarze szarpią się, kto zada pierwsze pytanie.

Twarze nabrzmiałem od wysiłku. Każdy chce być pierwszy.

Pytanie ma brzmieć:

- Kto jest sponsorem pańskiej kampanii?

OPONY TŁUMIKI SERWIS <-----

2011-12-22T19:57:00.000+01:00

Wrocław, ul Strzegomska, 18.12.2011

WULKANIZACJA (uwielbiam to słowo)
SERWIS OPON
POMPOWANIE KÓŁ AZOTEM
TŁUMIKI
[WKS]

Bełchatów, 21.12.11, 11:35

2011-12-21T17:05:00.000+01:00

(Nokia 2700)

Dzisiaj szybka teleportacja do Zelowa i z powrotem, z postojem w Bełchatowie na ulicy Czplinieckiej, a cała ta podróż w celu sfotografowania ostatniej osoby do projektu o mniejszościach etnicznych w Polsce. Bełchatowski przystanek wymuszony został najpierw przez "żyletkowca", zrobionego z Fiata 126p, który reklamuje skład złomu (fotografowałem go 6 lat temu, ale bez specjalnego powodzenia i teraz też niczego wyjątkowego się nie spodziewam, ze względu na fatalną lokalizację tego wraku), a w drodze powrotnej zrobiłem zdjęcie widocznemu powyżej walcowi. I tu też może być różnie - obiekt stoi idealnie pod słońce. Ale ponieważ niebo by mocno zachmurzone, a pułap chmur wysoki, więc... się zobaczy po wywołaniu filmu ;)

Krapkowice, ul. Kozielska, 18.12.2011, 08:30

2011-12-19T19:53:00.001+01:00

[Hesselblad 500 C/M + PC Mutar 1,4x Shift Converter + Distagon CF 40 (FLE) + Kodak Ektar 100]

Siechnice, ul. Świętej Katarzyny

2011-12-18T19:20:00.003+01:00

18.12.2011, 14:02 (Nokia 2700)

Kontynuując mój cykl „byle jak, byle co i byle gdzie”, tytułową triadę uzupełniam niniejszym o czwarty istotny element: „byle czym” ;)))

Fiacik podpowiedziany mi przez Wojtka Sienkiewicza. W momencie gdy robiłem tam zdjęcia, akurat przez dziurę w chmurach zaczęło zaglądać słońce. Powinno być więc nieźle. I mam też nadzieję, że trafiłem w chwile, gdy ten umieszczony na słupie samochód się nie poruszał. Ponieważ wiało dzisiaj dość mocno od południa, a sposób zamocowania tej „reklamy” jest daleki od perfekcji. Używany przez mnie Ektar 100, jak sama nazwa wskazuje ma czułość 100 ASA, więc przy przysłonięciu obiektywu do 11, czas ekspozycji wynosił maksymalnie 1/8 sek., czyli i tak dość długo, jak na mający tendencję do swingowania wrak…

***

Po powrocie do domu dowiedziałem się, że umarł Václav Havel.
Pomyśleć, że impulsem do powstania słynnej Karty 77, było prześladowanie przez czechosłowacką milicję i bezpiekę muzyków zespołu Plastic People of the Universe...

MASZYNY W OGRODZIE

2011-12-16T11:16:00.007+01:00

Jeff Brouws z cyklu 'The Machine in the Garden' - former Poughkeepsie & Eastern Railroad right-of-way, abandoned 1938, MP 92, view south, Spring, New York, 2009

Ne Jeffa Brouwsa zawsze można liczyć, pomyślałem sobie, gdy pod dłuższej nieobecności na jego stronie, zobaczyłem tam wczoraj nowy cykl pt. „The Machine in the Garden”. Idea tego projektu jest prosta (zresztą sam autor opatrzył go obszernym komentarzem) i polega na sfotografowaniu szlaków/śladów zamkniętych linii kolejowych w okolicach Stanfordville w stanie New York, a dokładniej w promieniu dziesięciu mil o aktualnego miejsca zamieszkania Brouwsa. Budowane w 70. i 80. latach XIX wieku szlaki, służyły głównie do transportu żywności produkowanej na tym terenie (głównie przemysł mleczny), a ponieważ były to inwestycje realizowane raczej żywiołowo przez niewielkie towarzystwa kolejowe, w momencie wzrostu popularności transportu samochodowego, nie wytrzymały tej konkurencji i zostały zamknięte. Swoje mocne trzy grosze dołożyła tu też ekonomiczna depresja lat 30. XX wieku. Wspomniane szlaki kolejowe, nie obsługujące prawie w ogóle ruchu pasażerskiego, wytyczone czasem niemal równolegle względem siebie, przebiegały przez malowniczy krajobraz Dutchess County w południowo-wschodniej części Stanu Nowy Jork.

Jeff Brouws z cyklu 'The Machine in the Garden' - former Newburgh, Dutchess & Connecticut right-of-way, abandoned 1938, MP 5,6, crossing private land, view east, Winter, near Husteads, New York, 2011

Jeff Brouws z cyklu 'The Machine in the Garden' - former Poughkeepsie & Eastern Railroad right-of-way, abandoned 1938, MP 92, view south, Winter, McIntyre, New York, 2010

Jeff Brouws z cyklu 'The Machine in the Garden' - former Newburgh, Dutchess & Connecticut right-of-way, abandoned 1938, MP 16,5, Mashomack preserve, view north, Summer, Briar Hill, New York, 2011

Jeff Brouws, który jest bacznym obserwatorem zmian zachodzących w amerykańskim pejzażu, pod wpływem hulającej sobie jak chce i gdzie chce wolnorynkowej ekonomii (warto w tym miejscu przywołać jego znakomity cykl pt. „Krajobraz zdegradowany”), wybrał tym razem motywy zdecydowanie kameralnym charakterze. Seria „Maszyny w ogrodzie” zrealizowana jest w formacie prostokątnym - Mamiya 7, a nie jak do tej pory dającym kwadraty Hasselbladem, ale i w tym projekcie pojawiają się charakterystyczne dla tego autora panoramy, składane z kilku kadrów. Te kilkanaście klatek, które możemy zobaczyć na internetowej stronie Brouwsa, to tylko zapowiedź większej całości, która przyjmie oczywiście postać albumu (sam autor mówi o tym w wywiadzie, który można przeczytać tutaj). Oglądając piękne kadry z cyklu „The Machine in the Garden”, pomyślałem niemal automatycznie o terenach Dolnego Śląska oraz o tamtejszych opuszczonych szlakach kolejowych, które niestety… A ponieważ w Krakowie świeci dzisiaj słońce, mam dzień wolny od zajęć i przed chwilą znów zanurzyłem się w krajobrazach z Dutchess County, nie chce mi się poprzedniego zdania kończyć.

Jeff Brouws z cyklu 'The Machine in the Garden' - former Newburgh, Dutchess & Connecticut right-of-way crossing Buttercup Wildlife Preserve, MP 18, view north, Late Fall, near Stissing, NY, New York, 2010

PROCES MYŚLOWY

2011-12-15T16:39:00.009+01:00

Kraków, ul Śląska, 08.05.2011

Proces myślowy - a może lepiej powiedziawszy - proces myślowo-decyzyjny w przypadku tego napisu, trwał, trwał, trwał, trwał... i jeszcze raz trwał (bagatela, osiem miesięcy!), tak, że straciłem wszelką nadzieję. Tymczasem wracając dzisiaj z lablabu ze świeżym wydrukiem w ręce i kierując się do firmy ramiarskiej na ulicy Sławkowskiej, wybrałem trasę przez ulicę Śląską i tu czekała mnie niespodzianka. Czyli jednak można. Nie wspominając już, że trzeba.

15.12.2011, 14:38 (Nokia 2700)

„Byle co, byle jak i byle gdzie”

2011-12-14T14:53:00.002+01:00

A bardziej konkretnie - w Augustowie. Wylotówka na Suwałki.

Przydałoby się słońce ze strony zachodniej, tak żeby doświetliło bebechy i zawieszenie tego Fiata 600 (Zastawy 750?), z nieco chyba przerobionym napędem (silnik od 126p? tak można by sądzić po widocznych w tylnej części błotnika otworach wentylacyjnych…).

Ze względu na to, że o 13:30 umówiony w byłem Białymstoku na sportretowanie kolejnej osoby do edukacyjnego projektu o polskich mniejszościach narodowych, a do pokonania zostało 90 kilometrów, więc dałem sobie tylko 15 minut na naświetlenie kilku klatek. Ponieważ wspomniany portret miałem robić plenerze, konkretnie z prawosławną katedrą pod wezwaniem św. Mikołaja Cudotwórcy w tle, więc godzina pół do drugiej w grudniu i to przy niskim pułapie chmur, to był właściwie ostatni moment, żeby taką sesję w ogóle rozpoczynać…

***

Słuchając wczoraj nacjonal-populisty Jarosława Kaczyńskiego, który podczas pochodu w 30 rocznicę wprowadzenia stanu wojennego, wykrzykiwał do mikrofonu: Gdyby nie to chore państwo... parlibyśmy do przodu jak Chiny... Stalibyśmy na czele świata... Obudź się, Polsko! Pomyślałem, że jak zwykle zgrabnie nawiązał do nacjonalistycznych europejskich tradycji o odcieniu brunatnym (Obudź się, Polsko! - Deutschland Erwache!), ale też to przywołanie Chin w roli poztywnego przykładu, przypomniało mi czołgi tratujące demonstrantów na placu Tian'anmen. O tak, gdyby nie przeszkoda w postaci chorego państwa, parlibyśmy do przodu jak Chiny, może nawet jak Korea, oczywiście ta Północna.

Dariusz Czaja o „Niewinnym oku” w Roczniku Muzeum Etnograficznego w Krakowie, tom XVI, 2010.

2011-12-12T05:39:00.001+01:00

I jeszcze jeden remanent, hm, nazbyt spóźniony... Bardzo ciekawy i ważny dla mnie tekst Dariusza Czaji, zamieszczony w cyklicznym wydawnictwie Muzeum Etnograficznego w Krakowie, gdzie latem 2009 roku miała prezentacja projektu „Niewinne oko nie istnieje” (w ramach 19 Festiwalu Kultury Żydowskiej). Dariusz Czaja dobrze znany z książek takich, jak: „Anatomia duszy. Figury wyobraźni i gry językowe” (Kraków 2005, Wyd. UJ), „Lekcje ciemności” lub „Gdzieś dalej, gdzie indziej” (Wołowiec 2009 i 2011, Wydawnictwo Czarne) jest antropologiem kultury i pracuje w Zakładzie Teorii i Antropologii Kultury Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej na Uniwersytecie Jagiellońskim. Co ciekawe, książka „Niewinne oko nie istnieje” często jest omawiana na uniwersyteckich seminariach (sam też byłem zapraszany na kilka takich spotkań) lub wykorzystywana po prostu w procesie dydaktycznym. Na zachętę fragment eseju Dariusza Czaji pt. „Rekolekcja”. Przy tej okazji dziękuję autorowi oraz Dyrekcji Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie za wyrażenie zgody na udostępnienie tekstu.

***

Wstępne przekonanie, że mamy do czynienia zaledwie z pewną wariacją na temat uprawianej przez historyków sztuki rutynowej dokumentacji zabytków wzmacnia jeszcze retoryka pomieszczonych w książce opisów. Każdy z tekstów towarzyszących zdjęciu synagogi czy domu modlitwy utrzymany jest niezmiennie w tym samym, techniczno-rzeczowym, języku. Dowiadujemy się kiedy budowla powstała, jak wyglądała, jakich zmian i przeróbek dokonano w kolejnych latach. To neutralny, osadzony mocno w detalu język, znany z katalogów zabytków architektury. Pełno tu więc ryzalitów, gzymsów, fryzów, gurtów, okulusów, blend i lizenów. Ale to, jak się orientujemy po pewnej chwili, tylko warstwa powierzchniowa zjawiska. Rodzaj technicznego umocowania, świadczącego, że sfotografowane obiekty (albo czasem to, co z nich pozostało) należą najpierw do obszaru architektury. A ta właśnie okoliczność narzuciła stosowny język prezentacji. Ale kiedy już przyzwyczaimy się nieco do narracji dokumentacyjno-konserwatorskiej, z każdą oglądaną stroną czeka nas niespodzianka. Okazuje się bowiem, że to, co najciekawsze w tej książce, dzieje się zupełnie gdzie indziej. Wychodzi daleko poza architektoniczny szczegół, sięga o wiele głębiej.

Historie opowiadane przez Wilczyka (bo jest to wyraźnie pewna fotograficzna narracja) tak naprawdę dzieją się w strefie p o m i ę d z y. Pomiędzy przeszłością i teraźniejszością, pomiędzy obecnością a brakiem, pomiędzy pamięcią a zapomnieniem. Już po kilkunastu fotografiach widzimy wyraźnie, że zamysłem autora nie była jedynie rejestracja „żydowskich zabytków”, że ideową sprężyną tego przedsięwzięcia nie był tylko dokumentalny zapis fotograficzny. O czym zatem jest jego dzieło?

Świadomie wychłodzone, pozbawione estetycznego poloru, niby zwyczajne, „obiektywistyczne” fotografie dokumentują zanik, albo lepiej: wymazywanie pewnego świata. Dokładniej: wymazywanie żydowskiego świata z polskiej pamięci. Świadectwem tego procesu stają się niegdysiejsze budowle kultu religijnego sfotografowane w ich dzisiejszej formie i funkcji. Co z nich zostało? Na co można przerobić synagogę czy dom modlitwy? Okazuje się, że w tej materii nasza wyobraźnia nieomal nie zna granic: skład, magazyn, hurtownia, sklep, apteka, kino, piekarnia, cukiernia, pływalnia, salon urody, biblioteka, muzeum, archiwum państwowe, bank, zakład pogrzebowy, zakład stolarski, zakład krawiecki, zakład fryzjerski, fabryka okien, dom kultury, sala sportowa, sala katechetyczna, cerkiew prawosławna, remiza strażacka, urząd miejski, galeria, pizzeria, restauracja, kawiarenka internetowa, pub (o nazwie „Jerycho”!)...

Wbrew początkowym domniemaniom czytelnika, fotografie zamieszczone w książce okazują się finalnie wielowarstwowymi komunikatami. Nie są tylko faktograficznym zapisem (neutralna data umieszczona pod zdjęciem – znaczy!), czy suchym, dokumentalnym, odrysowaniem obecnego stanu rzeczy.

SZTUKA W KULTURZE

2011-12-10T12:00:00.002+01:00

Remanenty. Podczas pobytu w Poznaniu na VII Biennale Fotografii, Maciej Szymanowicz wręczył mi książkę, na której okładce wykorzystane zostało moje zdjęcie synagogi w Sompolnie. Samo wydawnictwo, to częściowo posesyjna publikacja, w każdym razie rozdział pt. „Fotografia i ideologia”, w którym znalazły się teksty (w takiej właśnie kolejności): Stanisława Czekalskiego. Magdaleny Wróblewskiej, Witolda Kanickiego, Macieja Szymanowicza i mój własny, to rozszerzone wersje referatów, jaki wygłoszone były jesienią 2009 roku, podczas sesji naukowej na Wydziale Pedagogiczno-Artystycznym UAM w Kaliszu.

[Mam ogromny sentyment do tej fotografii z Sompolna. W końcówce grudnia 2007 wybrałem się w rejon, znanego chyba wszystkim z lekcji geografii trójkąta Konin-Koło-Turek, żeby sfotografować znajdujące się tam synagogi do projektu „Niewinne oko nie istnieje”. Dwudziestego dziewiątego dnia ostatniego miesiąca roku pogoda była upiornie słoneczna, ale zupełnie nie przeszkodziło mi to w zrobieniu zdjęć w Krośniewicach, Dębie, Turku, Koninie, Kleczewie i w końcu w okolicach godziny piętnastej, czyli jak na zimę bardzo późno, dotarłem do Sompolna. Początkowo wydawało mi się, że nic z tego nie będzie, ponieważ zachodzące właśnie słońce, bardzo mocno oświetlało górną część białej fasady budynku, zaś reszta elewacji i ulica pozostawały w głębokim cieniu. Jednak nie zrażając się tym, zamontowałem moje ArcBody na statywie, ustawiłem parametry ekspozycji na cienie, ale tak żeby górna część kadru nie była zbyt prześwietlona i zacząłem robić zdjęcia. Początkowo intensywnie żółty kolor słonecznego bliku na fasadzie, robił się z minuty na minutę coraz bardziej krwisty i w końcu zgasł. Po zdjęciach udałem się w kierunku Słupcy, gdzie miałem zarezerwowany nocleg, a następnego dnia wieczorem po skończonej pracy podjechałem do Wrześni, żeby spotkać się z Erykiem Zjeżdżałką i to był ostatni raz kiedy się widzieliśmy.]

Sompolno, synagoga, ul. Piotrkowska 8, 29.12.2007

O Foto Art Festivalu w A&B

2011-12-09T19:39:00.004+01:00

Bela Doka, z cyklu Bóg jest wszędzie

W grudniowej edycji A&B polecam mój tekst na temat bielskiej imprezy.

Tegoroczna edycja była niezwykle udana, a 3 wystawy: obszerny pokaz zdjęć Alexandra Gronskiego, „Congo in Limbo” Cedrica Gerbehaye i „God is everywhere” Bela Doki, to crème de la crème całego festiwalu.

O tym ostatnim zestawie, piszę w A&B tak: (…) zrealizowana w Ameryce Łacińskiej seria „Bóg jest wszędzie” węgierskiego fotografa Bela Doki, to kapitalny przykład wizualnej antropologii, która unikając manieryzmu współczesnej fotoreporterki, bierze za temat obecność religijnych wizerunków w przestrzeni prywatnej i publicznej (oglądamy w niej np. zdjęcie figury Najświętszej Marii Panny w sklepie rzeźnika). Po zapoznaniu się z zestawem Doki, można nabrać apetytu na podobne przedsięwzięcie, zrealizowane w naszym kraju, który obfituje przecież w równie wszechobecną bogobojną symbolikę.

Bela Doka, z cyklu Bóg jest wszędzie

W sumie to dziwne, że u nas taki projekt nie powstał...
Węgry, kraj katolicki przecież, też chyba mogły by być ciekawym poligonem dla tego rodzaju eksploracji.
U Bela Doki bardzo spodobał mi się, ten jego lekko nonszlancki sposób kadrowania, idealnie sprawdzający się w przypadku podjętej tematyki.

Bela Doka, z cyklu Bóg jest wszędzie

„ARCHIWUM JAKO PROJEKT” jako książka

2011-12-08T07:20:00.004+01:00

Jakoś niespełna miesiąc temu, ukazała się książka „Archiwum jako projekt” pod redakcją Krzysztofa Pijarskiego, będąca pokłosiem sesji pod tym samym tytułem, która miała miejsce w maju tego roku w Warszawie. W wydarzeniu tym wzięli udział: John Tagg, Wolfgang Ernst, André Gunhert, Helen Petrovsky, Sven Spiker, Nataša Petrešin-Bachelez, Nina Lager Vestberg, Ariella Azoulay, Akram Zaatari, Mikloś Tamási, Tone Rash, Grayson Dantzic, Zuzana Meisnerová-Wismerová, Nikodem Bończa-Tomaszewski, Karolina Lewandowska, Karol Radziszewski, Tomasz Basiuk, Ewa Klekot, Roman Babjak oraz niżej podpisany, z którym dialog prowadziła Iwona Kurz (w kolejności za Akramem Zaatari). Książkę można zamówić w Fundacji Archeologia Fotografii, ja natomiast pozwolę sobie zacytować wypowiedź Johna Tagga, który jako drugi zabrał głos w dyskusji po naszym wystąpieniu, noszącym tytuł „Fotografia dokumentalna i archiwum” i odniósł się do pokazywanych przez mnie zdjęć z projektów: „Czarno-Biały Śląsk”, „Niewinne oko nie istnieje” oraz realizowanego wspólnie z Elżbietą Janicką „Nowego Miasta” .

John Tagg: W Stanach Zjednoczonych trwa właśnie zataczająca coraz szersze kręgi debata dotycząca fotografowania Detroit. Miasto stało się magnesem, koniecznym celem dla wszystkich, którzy chcą fotografować industrializację. Dyskusja na ten temat rozgorzała zresztą w blogosferze, nie wśród krytyków zawodowych. Jej uczestnicy dość wrogo oceniają sposób przedstawiania miasta. Przypomina to reakcję na inne fotografie miast, np. Nowego Orleanu po przejściu huraganu Katrina. Z tej debaty Glogerów amatorów, opisujących inwazję na Detroit, wykluł się termin ruin porn – „pornografia ruin” – zaskakująca kategoria, która daje wiele do myślenia. Uderza mnie pańskie staranie, by nie popaść pod tę kategorię czy też postawę, której ona dotyczy (nawet jeśli nie do końca wiem, co znaczy). To z jednej strony kwestia retoryki obrazu, z drugiej jednak – ustanowienie relacji emocjonalnej z widzem, próba przyciągnięcia widza. Starania, by zachować dystans wobec takich emocjonalnych więzi z odbiorcami, różnią pana od fotografów związanych z Farm Security Administration i podobnej tradycji dokumentalnej, lokując pańskie praktyki bliżej Walkera Evansa.

W młodości mej niesytej…

2011-12-07T07:58:00.008+01:00

Wstałem sobie wcześnie rano, jak to ja, otwieram pocztę, a tam mail z zaproszeniem od Rastra na wystawę pod tytułem „W młodości mej niesytej”, w której udział biorą: Johana Billing, Milena Korolczuk oraz Michał Wasążnik. A ponieważ zdjęcie tego ostatniego ilustruje wspomniane zaproszenie, zapuściłem żurawia na jego stronę www i zobaczyłem, że zaszły na niej dosyć istotne zmiany. Nie zaglądałem tutaj od publikacji albumu „Generacja” (wyd. Ha!art 2010), który średnio jednak mi się podobał, a tymczasem… Tymczasem po wydaniu tejże książki, Michał Wasążnik musiał gruntownie przetrzepać swoje archiwum i teraz na jego stronie można zobaczyć aż 72 kolorowe fotografie z klubowych koncertów, z Jarocina 1983 i 1984 lub po prostu pozujących muzyków TZN Xena, Izraela (pisanego wówczas jeszcze jako ISSIAEL), Deutera czy Dezertera oraz koncertową publiczność i tzw. „załogi”. Tzn. to wspomniane przeglądnięcie archiwum nastąpić musiało przed publikacją „Generacji”, bo sporo fotografii jest w albumie, ale gdy po raz pierwszy oglądałem tą książkę, jakoś słabo na mnie podziałały, być może za sprawą beznadziejnego składu tej publikacji. No więc, jeżeli krytycznie się odnosiłem do nich wtedy, to uroczyście odszczekuję ;)
Komentując niedawno niezbyt fortunnie nabyty album „Jarocin w obiektywie bezpieki” (wydany przez IPN, więc czego się właściwie spodziewać?), wspominałem o dużej liczbie fotoreporterów robiących tam zdjęcia i o ich typowo fotoreporterskim podejściu, tzn. uprawianiu tzw. „fotograficznego safari”. Pisałem wtedy, że prostym patentem na wykonanie ciekawych i nieszablonowych fotografii z tej imprezy, mogłaby być konwencja „reportażu uczestniczącego”. No i kolorowe zdjęcia Wasążnika zebrane w jedną sekwencję na jego stronie, są czymś takim właśnie. Tym razem szczególnie spodobała mi się fotografia z Jarocina 1983, na której widać Helenkę i Skandala podczas słynnego występu (zarejestrowanego zresztą chyba?), kiedy ta pierwsza odczytała artykuł dziennikarza gazety „Razem” Mariana Butryma, poświęcony scenie punkowej, a szczególnie zespołowi „o paranoicznej nazwie Dezerter” (próbowałem znaleźć w sieci ten tekst, spreparowany w formie klasycznego donosu prasowego – zupełnie jakby przeczytać jakiś elaborat na portalu Gazety Polskiej lub wPolityce – niestety bez powodzenia).

Miachał Wasążnik, Jarocin 1983, Helenka i Skandal.

Tytuł wystawy w Rastrze zaczerpnięty został z wiersza Andrzeja Bursy:

***

Uliczki takie dobrze znam
Skrzypiące szczudła domów
Chodziłem nimi tu i tam
W dzieciństwie rozmarzonym

Uliczki takie dobrze znam
Nie muszę drogi pytać
Chodziłem nimi tu i tam
W młodości mej niesytej

1955

A mnie po głowie chodzi inny, późniejszy o dwa lata tekst autora „Zabicia ciotki”, chyba bardzo w kontekście punkowych czasów (szczególnie jego dwie ostatnie zwrotki):

Andrzej Bursa

Sobie samemu umarłemu

Kiedy umarłem już na amen

Cicho do żony rzekłem:

Bardzo przepraszam cię kochana

Lecz wyjdę na chwileczkę

Gdy na Krupniczą mój upiór wchodził

Szepnąłem do koleżanki:

Wiesz ja nie żyję... nie przeszkadzajcie sobie

Ale nie mogłem ukryć żem jest martwy

Koledzy mnie obsiedli gwarnie

Z papierosami żywi spoceni

Pytali: Co z tobą umarłeś?

To nic Andrzejku tylko się nie łam

Ulicami co świat mi zamknęły na rygle

Na dworzec i przez kolejowe tory

Chodziłem cichy i wystygły

Gdzie kiedyś żywym chodziłem upiorem

Szlakiem w nudzie straconych najgorzej

Dni młodości stęsknionej i pustej

Uderzonej w żywe serce nożem

Uderzonej kastetem w usta

1957

PISAK

2011-12-06T07:42:00.000+01:00

Katowice-Giszowiec, ul. Mysłowicka, 23.02.2011

Katowice-Giszowiec, ul. Mysłowicka, 15.10.2011

NASI TAM BYLI

2011-12-04T21:40:00.001+01:00

Krynki, ul. Piłsudskiego, 03.12.2011 (Nokia 2700)

Nasi nazi...

Widoczne na zdjęciu miejsce znajduje się vis a vis budynku synagogi o nazwie Kaukaski Bejt ha-midrasz. Po 1945 kino, obecnie dom kultury.

***

Przez ostatnie 4 dni fotografowałem działaczki i działaczy mniejszości etnicznych w Białymstoku i okolicach. Wszystko to dla projektu o edukacyjnym charakterze. Ponieważ nocowałem w Kruszynianach (przed tamtejszym meczetem robiłem zdjęcie przedstawiciela Tatarów), więc wczoraj po pracy wybrałem się do pobliskich Krynek. Było już dosyć późno, ok. 14:30, szybko zapadał mrok, a moja prościutka Nokia 2700, rejestrowała kadry z purpurową dominantą.

Krynki, ul. Grochowa, 03.12.2011. Budynek z motywem gwiazdy Davida na elewacji. W tle Sztibl Chasydów Słonimskich, stojący przy ul. Czystej - niestety od czasu, w którym go ostatnio widziałem, mocno podupadł (Nokia 2700).

Łaziłem po wszystkich znanych mi miejscach w Krynkach (w 2008 fotografowałem tutejsze synagogi do projektu Niewinne oko nie istnieje), pstrykałem zdjęcia, a ulice miasteczka były niemal zupełnie puste. Pustka i bezruch. Zapadający mrok.

Wstąpiłem do sklepu obok trzech krzyży i kupiłem kilka butelek Łomży Niepasteryzowanej, potem w kolejnym sklepie nabyłem pęto palcówki (lokalna dojrzewająca kiełbasa z siekanego mięsa, REWELACJA!) i poszedłem w kierunku ruin Wielkiej Synagogi (wysadzono ją w powietrze w 1970...).

Zaczęło się już robić naprawdę ciemno, więc pokręciłem się trochę po Zaułku Szkolnym i Zaułku Gminnym oraz ulicy Mokrej i... wróciłem do auta.

Krynki, ul. Kościelna, 03.12.2011 (Nokia 2700).

Krynki, róg Zaułku Szkolnego i ulicy Mokrej - vis a vis ruin Wielkiej Synagogi, 03.12.2011 (Nokia 2700).

AFTERLIFE (& HOLY LIFE)

2011-12-01T03:01:00.004+01:00

Rybnik-Chwałowice, Parafia św. Teresy od Dzieciątka Jezus, 23.05.2011

Czyli pół tzw. kredensa w stalowym kolorze z symboliczną rejestracją-datą śmierci ks. Jerzego Popiełuszki oraz pomnik błogosławionego. Miałem się tam wybrać w czerwcu, kiedy rozkwitną krzaki róż, widoczne na pierwszym planie, ale nic z tych zamierzeń nie wyszło...

A teraz, tzn. na początku listopada, gdy tam pojechałem, róże wprawdzie kwitły jeszcze, ale na ekstremalnie długich badylach, zasłaniających tę przepiękną rzeźbiarską instalację. I nie wiem zupełnie, dlaczego pominąłem wcześniej ten kadr? Bo z tamtego majowego wyjazdu jest najlepszy...

POLACY ZRYWACY

2011-11-29T06:26:00.001+01:00

50 000 !!!

2011-11-28T16:23:00.012+01:00

Dokładnie o 15:40:27, IP ze Szczecina.

Tymczasem licznik platformy blogspot wykazuje 70 868 wyświetleń strony.
Co by się jakoś zgadzało (no, nie do końca jednak...), bo na statystyce STAT4u mam wyłączone przeładowania strony. A tych ostatnich jest 21 765.

:)))

ArtPunkt Opole

2011-11-27T20:23:00.001+01:00

Dotarła do mnie wreszcie przesyłka z papierową edycją A10. Prezentacja obiektu zaprojektowanego przez Małgorzatę i Antoniego Domiczów wygląda świetnie. I w sumie wykorzystano 8 zdjęć. Mam duży sentyment do tej sesji (wykonanej rok temu w październiku), ponieważ budynek ArtPunktu bardzo dobrze się fotografowało, a zmiana położenia słońca, wydobywała z jego fasad coraz to nowe elementy. Podobnie było po zapadnięciu zmroku, kiedy zapaliły się lampy we wszystkich pomieszczeniach (prawdę mówiąc, iluminacja ta została sprokurowana na użytek sesji), kapitalnie podświetlając półprzezroczyste panele elewacji.

Photo Proxima - fotografia zbliżająca

2011-11-26T08:50:00.004+01:00

Na stronie www.photoproxima.eu ukazały się właśnie abstrakty referatów, wygłoszonych podczas podczas ostatniej sesji projektu Photo Proxima - fotografia zbliżająca, realizowanego przez krakowskie Muzeum Etnograficzne. Impreza odbyła się w dniach 3-4 listopada 2011 w klubie lokator przy ulicy Mostowej 4.

Niniejszym zachęcam więc do lektury wystąpień André Rouillé - Czy fotografia cyfrowa jest fotografią, Givanniego Fiorentino - Społeczne obiegi fotografii w XXI wieku oraz mojego własnego - Fotografia dokumentalna to nie tylko mechaniczna forma pamięci.

Kominy!

2011-11-25T18:05:00.002+01:00

[Kilka tygodni temu wybrałem się do Raciborza, żeby sfotografować Fiacika 126p - „żyletkę”, którego namiary podesłał swego czasu mi Wojtek Sienkiewicz. I w drodze, gdzieś w okolicach Rydułtowych, natrafiłem na ten wspaniały obiekt.

Kominy!

Uszczelnianie kominów

Kominy zewnętrzne izolowane

Wkłady kominowe ze stali nierdzewnej

Nasady kominowe

Czysta i konkretna poezja.]

Fotografia ojczysta i Polska dla Polaków

2011-11-23T08:57:00.001+01:00

Na portalu „Teologii Politycznej” pojawił się w ostatnim czasie tekst Marty Turkot Ato Polska właśnie” - rzecz o fotografii ojczystej, więc czytam dalej przytaczany w poprzednim poście wstęp mistrza Jana, a właściwie cofam się pierwszego akapitu, gdzie nasz „ojczysty fotografik” pisze, co następuje:

Zagadnienie fotografii ojczystej jest w Polsce jeszcze nowe, a więc niedość sprecyzowane i bywa pojmowane rozmaicie, czasem w sposób nieco ogólnikowy i mętny. By je lepiej określić przypomnijmy, że któryś z wielkich Polaków powiedział: „im bardziej uszlachetnicie dusze wasze, tym więcej rozszerzycie granice ojczyzny”. Dzisiejsza fotografia ojczysta rodzi się niewątpliwie z prądów zdrowego nacjonalizmu, nurtujących całą Europę, z pragnienia by wszystko, co własne, narodowe, poznać, zobrazować, pokazać, a następnie – pomnożyć, wywyższyć, rozwinąć, wzbogacić. Dzisiejsza fotografia dobrowolnie zaprzęga się w służbę idei mocarstwowej, służbę idei państwa, zespolonego ściśle z narodem i ojczyzną.

Według spisu z 1931 skład narodowościowy II RP przedstawiał się następująco: Polacy – 68,9%, Ukraińcy – 10,1%, Żydzi – 8,6%, Rusini – 3,8%, Białorusini – 3,1%, Niemcy – 2,3%.

Wystawa „Piękno Ziemi Śląskiej” pokazywana była w Katowicach między 1-15 listopada 1938. Dwa tygodnie wcześniej oddziały wojska polskiego powodowane zapewne „prądami zdrowego nacjonalizmu” oraz w ramach „służby idei mocarstwowej”, przyłożyły się do rozbioru Republiki Czeskiej, zajmując tzw. Zaolzie. Przy tej okazji ukuto termin „ziemie odzyskane”, który po 1945 świetnie się sprawdził się jako nazwa zachodnich i północnych terenów Polski, które właśnie „powróciły do macierzy”.

Tekstu apologetycznego względem Jana Bułhaka na jakimś prawicowym portalu, spodziewał się od dawna, obstawiałem jednak Frondę, Gazetę Polska lub blog poety Wojciecha Wencla. Marta Turkot pisząc o Bułhaku pomija szereg niewygodnych faktów.

Jak szczegółowo to opisał Maciej Szymanowicz w eseju „W służbie idei. Uwagi o fotografii ojczystej” nasza ojczysta fotografia była klonem niemieckiej Heimatfotografie i jak ona powstała na skutek działania „prądów zdrowego nacjonalizmu”. Ale Heimat to tylko „mała ojczyzna”, pojęcie szersze to Vatterland. Fotografia ojczysta propagowana przez Jana Bułhaka przed II wojną, a także po 1945 roku to zdecydowanie raczej… Vaterlandfotografie.

Teraz przeskoczmy do końcowego akapitu bułhakowskiego wstępu do katalogu „Piękno Ziemi Śląskiej”:

Tyle na razie powiedzieć można o istocie fotografii ojczystej. Jęsli ma ona być nie pustym frazesem i nową zabawką dla snobów, lecz sprawą ważną i płodną w następstwa, jeśli ma stworzyć wielki, piękny skarbiec rodzimej prawdy i rodzimego piękna, obraz polskiej pracy, polskiego budowania, polskiej tradycji, wizerunek ziemi, człowieka, obyczaju, stroju, narzędzia, słowem obraz całego polskiego życia w jego różnolitej krasie i wymowie bogatej, samorodnej i swoistej, to trzeba się zabrać do dzieła poważnie i energicznie: na pomoc sentymentowi – wezwać ukształcenie estetyczne i wiedzę krajoznawczą i baczyć – by te trzy czynniki szły zawsze razem i razem tworzyły prawdziwy, wierny obraz plastyczny naszej ojczyzny.

„Rodzimej”, „rodzimego”, „polskiej”, „polskiego”… a wszystko to przy cytowanym wcześniej składzie etnicznym II RP.

Swój program „ojczystej fotografii” Bułhak bez problemu, ale i też bez specjalnych skrupułów zaadoptował na potrzeby propagandy Polski powojennej, która przecież - przynajmniej tak o niej piszą autorzy kojarzeni z Teologią Polityczną - nie była całkowicie niezależnym państwem. Skąd jednak decyzja ówczesnych władz komunistycznych, by skorzystać z usług przedwojennego nacjonalisty i twórcy nieszczęsnego terminu „fotografik”? Powróćmy raz jeszcze do Maciej Szymanowicza i jego eseju „W służbie idei. Uwagi o fotografii ojczystej”:

Protektorat władz komunistycznych nad fotografią ojczystą posiada jeszcze jeden, znacznie szerszy aspekt. Był on związany z ówczesną próbą narodowej legitymizacji władz komunistycznych, która stanowi istotne dla naszych rozważań tło historyczne. Komuniści obejmujący władze w Polsce wraz z postępami armii czerwonej doskonale zdawali sobie sprawę z braku poparcia społecznego. Brak wiarygodności oraz przeświadczenie większości społeczeństwa o agenturalnym charakterze władz, wpłynęły na konieczność unarodowienia wizerunku partii. Pisze o tym Marcin Zaremba w swojej pionierskiej pracy na temat nacjonalistycznej legitymizacji władz komunistycznych: „Aby przekonać naród, że nowe państwo polskie jest rzeczywiście <> i <>, podjęto wiele zabiegów o charakterze propagandowym i instytucjonalnym. Wachlarz tych działań był bardzo szeroki – poczynając od otaczania się narodowymi symbolami, posługiwania się językiem bardziej Romana Dmowskiego niż Róży Luksemburg, manipulowania historia i instrumentalnego traktowania dorobku polskiej kultury, a kończąc na umacnianiu ksenofobicznej wspólnoty narodowej poprzez wzbudzanie atmosfery narodowego zagrożenia”. Próba wsparcia się komunistów autorytetem przeszłości była koniecznością choćby dlatego, że wojna niebywale wyostrzyła podziały narodowe. Starano się przywoływać w sposób niejednokrotnie nachalny historię, której kontynuacją miały być ówczesne władze. Jak pisze Jadwiga Kiwerska: „Koncepcja <> została […] wylansowana jako wykładnia polityki komunistów (jako przykład ich związku z tradycją i historią), a później państwa polskiego. Innymi słowy, był to sposób legitymizacji władzy komunistycznej w Polsce” . Podobnie jak historia, również folklor został zawłaszczony przez propagandę, stając się jednym z elementów mitologii narodowej, co szczególnie było widoczne w corocznych obchodach dożynek. Proces ten nazwijmy za Piotrem Osęka „legitymizacją etniczną” władzy, dzięki której nie tylko odnoszono się do historycznej tradycji Ziem Odzyskanych, ale również nieustannie akcentowano powojenne „zjednoczenie” słowiańskie tłumaczące „braterskie więzy” ze Związkiem Radzieckim.

Jak to celnie ujął Czesław Miłosz w swoim poemacie „Trakt moralny” (1957): „Jest spadkobiercą ONR-u partia”. Miał na myśli oczywiście komunistyczną monopartię o nazwie PZPR, ale patrząc na prawą stronę współczesnej sceny politycznej w Polsce, znalazło by się też kilka organizacji, do których pasowałoby stwierdzenie poety.

AMERICAN BIKINI (i fotografia ojczysta)

2011-11-22T08:39:00.004+01:00

Mysłowice, 20.11.2011

[Jak czytam we wstępie do katalogu wystawy „Piękno Ziemi Śląskiej” (1938) autorstwa Jana Bułhaka:

Przymiotnik „ojczysty” posiada barwę subiektywną - uczuciową. Każdemu człowiekowi jest wrodzone przywiązanie do ziemi ojczystej, do rodzinnego zakątka, więc i początkujący fotoamator, który grasuje z aparatem po kraju i odtwarza na chybił trafił te lub inne przedmioty i miejscowości, może łudzić się, że uprawia fotografię ojczystą. Ale tak nie jest - w przeciwnym bowiem razie tym mianem należałoby ochrzcić całą niezmierną produkcję amatorską, choćby zupełnie bezwartościową, czynioną bez wyboru, umiejętności i poczucia artystycznego tylko dlatego, że tematowo pochodzi z kraju ojczystego i przedstawia jakiś jego fragmencik. A to by zepchnęło fotografię ojczystą do poziomu zabawki. Trzeba więc stwierdzić w pierwszym rzędzie, że fotografowanie byle czego i byle jak choćby z sentymentem lokalnym, nie wchodzi jeszcze w zakres naszego zagadnienia.]

AUTO KASACJA (POMIESZCZENIA I OGRODY)

2011-11-21T06:40:00.001+01:00

[Okolice Strzelc Opolskich, początek listopada 2011.
Przy okazji tego zdjęcia/miejsca przyszedł mi na myśl piękny wiersz Grzegorza Wróblewskiego Pomieszczenia i ogrody z tomu pod tym samym tytułem. Książka ukazała się w 2005, nakładem Biblioteki Narodowej i Duńskiego Instytutu Kultury, a ilustracje do niej wykonał nie żyjący już niestety Teodor Bok]

Grzegorz Wróblewski

POMIESZCZENIA I OGRODY

Będą się do ciebie tajemniczo

uśmiechać ci, którzy przybędą tam przed tobą.

A potem, gdy nadejdą następni, ty będziesz już

wszystko wiedział.

Przywitasz ich takim samym uśmiechem i

wejdziecie razem do środka.

Powolnym ruchem dłoni wskażesz im

świeżo pościelone łóżka i rozległy widok na ogrody.

Na koniec, gdy już nieco ochłoną,

wytłumaczysz,

gdzie się znaleźli i co ich w przyszłości czeka.

Cédric Gerbehaye z otchłani

2011-11-19T09:24:00.001+01:00

Cédric Gerbehaye, z cyklu Congo in Limbo

Na festiwal fotografii w Bielsku-Białej pojechałem specjalnie, żeby zobaczyć wystawę Alexandra Gronskiego. No i jak już wcześnie pisałem tutaj, doznałem lekkiego zawodu. I bynajmniej nie z powodu samych fotografii (te są świetne), tylko beznadziejnego sposobu produkcji ekspozycyjnych wydruków. Jakość prezentacji zdjęć z Kongo Cédrica Gerbehaye też pozostawiała sporo do życzenia (czułem się, jakbym oglądał panele z World Press Photo), ale same fotografie z cyklu (a także książki) „Congo in Limbo” to rewelacja! No więc, oglądam sobie teraz zdjęcia zmieszczone na stronie agencji VU, dla której pracuje Gerbehaye i nie mogę wyjść z podziwu. Wydawało mi się wcześniej, że konwencja reportażu, w której konsekwentnie porusza się także belgijski fotograf, to już zamknięty rozdział fotodziennikarstwa. Tymczasem okazuje się, że jak zawsze najważniejszy jest tutaj „czynnik ludzki” i wszystko zależy od tego, kto naciska spust migawki, wybiera sposób obrazowania oraz… rodzaj sprzętu. W przypadku serii z Kongo, Gerbehaye używa trzech rodzajów kamer: małego obrazka, średniego formatu dającego kadry w kwadracie oraz panoramicznego aparatu w typie swing lens camera. Zastanawiałem się, jakie z dostępnych urządzeń wybrał belgijski fotograf i po analizie rozmiarów klatki, wyszło mi, że musiał być to któryś z modeli Wideluxa na film 135 (aparatu całkowicie mechanicznego i nadającego się do pracy w ekstremalnych warunkach - jego „styl wideluxa” bardzo mi odpowiada). Reporterskie projekty Cédrica Gerbehaye, to rodzaj wizualnej komunikacji, gdzie konwencja obrazowania (sprawiająca czasem wrażenie maniery) nie przysłania jednak relacjonowanych wydarzeń. Z zarejestrowanych kadrów Gerbehaye układa czytelne narracje, które mogą być atrakcyjne/wciągające dla widza, ale nie kosztem przekazywanej treści. To chyba najważniejsza w tym roku fotograficzna wystawa w Polsce. Jak podaje portal Fotopolis „Congo in Limbo” pokazywane będzie też w Nadbałtyckim Centrum Kultury w Gdańsku. Wernisaż 20 listopada o godz. 18:00. Natomiast 25 listopada o godz. 17:00 w Sali Mieszczańskiej Ratusza Staromiejskiego rozpocznie się spotkanie z autorem, które poprowadzi Adam Mazur.

Cédric Gerbehaye, z cyklu Congo in Limbo

CZĘŚCI TIR

2011-11-17T19:35:00.002+01:00

[CZĘŚCI TIR

CZĘŚCI OSI NACZEP

CZĘŚCI SIODEŁ

29.10.2011, DK 1, pomiędzy Bielsko-Białą a Pszczyną. W drodze powrotnej z Foto Art Festiwalu. W grudniowym A&B ukaże się moja realacja z najważniejszych (Alexander Gronsky, Cédric Gerbehaye, Bela Doka) wystaw tej imprezy.]

ENCYKLOPEDIA SYMBOLIZMU

2011-11-16T07:37:00.000+01:00

Czytam dalej „Dwie kobiety nad Atlantykiem” Grzegorza Wróblewskiego (świetna książka!). Tym razem wiersz ze strony 39.

Grzegorz Wróblewski

ENCYKLOPEDIA SYMBOLIZMU

(PRZYPADEK NIILA)

Jestem szalony – powiedział Niil, wierny czytelnik Barthesa

i sezonowy miłośnik tureckich oliwek. I znaleźliśmy się

nagle wśród antycznych zegarków.

1. Ktoś ukradł mu pastę do zębów.

2. Nie zostawiając numeru telefonu.

Jestem szalony

kupiłem

dywan,

mimo

że

nie

znoszę

jego

zapachu.

I teraz będzie się na nim załatwiał mój rozpieszczony pers.

(Nie znoszę Turków, ale nie miałem wyjścia).

Po miesiącu stracił włosy i pracę redakcji.

Dał ogłoszenie, ale tureckie dywany

dawno już wyszły z mody.

Podaruj go teściom – radzili mu wierni przyjaciele.

Za te same pieniądze mógłbym kupić transport kul bilardowych

- narzekał.

Chyba nigdy nie doszedł do siebie. Spotkałem go potem na wystawie

malarstwa

Franza von Strucka. Niil, cień dawnego Niila

bardzo chciał mi się zwierzyć:

Jestem szalony

kupiłem

dywan,

mimo

że

nie

znoszę

jego

zapachu.

Koksownia Jadwiga

2011-11-15T16:41:00.000+01:00

Zabrze-Biskupice, Koksownia Jadwiga, 15.03.2003

Zdjęcie zostało zrobione przez okno „domu kawalera”, sąsiadującego z koksownią. Budynek ten powstał jako hotel robotniczy dla górników koncernu Borsiga w pierwszej dekadzie XX wieku. W momencie wykonywania fotografii była to już ruina pozbawiona stolarki okiennej i poszycia dachowego. Koksownię Jadwiga po raz pierwszy zobaczyłem w drugiej połowie lat 80., jadąc betonową wówczas autostradą z Bytomia. Jechałem w nocy i obiekt ten był cudownie oświetlony buchającymi płomieniami z koksowniczych pieców (chyba akurat otwarto którąś z komór). Wracając tą samą drogą kilka dni później, podjechałem pod sam zakład. Ponieważ działała jeszcze bateria po prawej stronie silosa na węgiel, musiało to być przed 1988, bo właśnie wtedy te przedwojenne jeszcze piece koksownicze systemu Otto, zostały rozebrane. Potem bywałem w tym miejscu wielokrotnie i obserwowałem proces degradacji „domu kawalera”, w którym – jak to pamiętam jeszcze z początku lat 90. – na parterze mieściły się jakieś hurtownie. Potem budynek stał zamknięty, by w końcu stać obiektem działań „złomiarzy”, którzy wybebeszyli go z wszelkich wartościowych elementów i rozkradli też blachę z poszycia dachowego. Trochę się bałem spinając po schodach tej ruiny, no ale wszedłem w końcu także na jej dach i stamtąd też robiłem zdjęcia. We wnętrzach „domu kawalera” kręcono niektóre sceny „Soli ziemi czarnej” Kazimierza Kutza (1969) i „Magnata” Filipa Bajona (1987). We wrześniu 2008 zawaliła się jedna ze ścian budynku i obiekt rozebrano. Szkoda.

ANARCHIA I TUŃCZYK

2011-11-14T14:40:00.000+01:00

Właśnie dotarła do mnie przesyłka pocztowa z najnowszą książką Grzegorza Wróblewskiego. Otwieram tom „Dwie kobiety nad Atlantykiem” i niemal od razu trafiam na wiersz p.t. „Anarchia i tuńczyk”. Szukałem bezskutecznie tego tekstu w książce „Hotelowe koty”, która przecież jest wydawnictwem w rodzaju wierszy zebranych (oczywiście mogłem zapytać autora…). Nie pamiętam już teraz, czy przeczytałem ten świetny tekst w jakimś niszowym czasopiśmie literackim, czy Grzesiek pokazywał mi go w Kopenhadze w 2004 (w 1999?) przy okazji przekładu na duński dla pisma literackiego Øverste kirurgiske? Nieważne. Ważne, że jest w najnowszej książce Wróblewskiego pt. „Dwie kobiety nad Atlantykiem” (Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2011) na str. 9.

Grzegorz Wróblewski

ANARCHIA I TUŃCZYK

anarchiści rzucają koktajlem Mołotowa kupionym

za socjalne pieniądze

obliczają, ile muszą wydać na skuteczne załatwienie

jednego policjanta

trzeba rządzić się umiejętnie, bo przecież musi wystarczyć

na tuńczyka z puszki oraz cytrynę

tuńczyk z puszki to coś dla buntownika: potrawa tania

i można na niej długo pociągnąć!

państwowi urzędnicy regularnie wypłacają anarchistom

zasiłki i w ten sposób popierają anarchię

urzędnicy i anarchiści to podobno dwa zaciekle

zwalczające się światy!

nie można mówić przy urzędniku o anarchiście, bo z miejsca

dostanie nerwowej czkawki, a anarchiście o białej koszuli

wpuszczonej w szare spodnie, bo wyciągnie nóż

trudno być urzędnikiem i równie trudno być anarchistą,

a już na pewno nie wypada być anarchistą

w opiekuńczym kraju

ZIMA

2011-11-13T09:12:00.002+01:00

Koksownia Huty Królewskiej, 12.12.2002

Krzysztof Jaworski

Zima

Tymczasem zieleń poszarzała,

stając się pojęciem z podręcznika dla sadowników.

Za oknem niespokojnie kwitnie cywilizacja rozumu. Eksperci

od pogody wyliczają zalety pogody, a przypadkowa radiostacja

nawołuje do spacerów zaplanowanych na lipiec. Lawa śniegu.

Wiecznie podglądana przyroda odkrywa swe tajemnice i prasa

zamieszcza fotografie zwierząt przyłapanych

na zamarzaniu. Przepaść

między kulturą i naturą pogłębia się, by sprawiedliwość

triumfując zstąpiła na ziemię. Sprawiedliwość

zstępuje. Natura zawsze była głupsza od człowieka.

Ponad nami,

w bezimiennym pustkowiu,

dyszy gigantyczna huta zimy.

***

[Antycypując niejako to, co już niedługo nastąpi (na następny tydzień zapowiadane są opady śniegu), pomyślałem o tym pięknym wierszu, który nieodparcie kojarzy mi się z zimowymi zdjęciami postindustrialnych ruin na Śląsku. A szczególnie tym jednym z Huty Królewskiej, zrobionym prawie 9 lat temu. Ponieważ nie miałem w tamtym czasie shift-convertera (ani Arc Body, ani Flex Body, których konstrukcja umożliwia przesunięcie optycznej), musiałem szukać wyżej położonych, żeby móc objąć wszystkie te betonowe budowle przy zachowaniu pionów. Na terenie dawnej koksowni Huty Królewskiej, od strony Starego Chorzowa znajdował się nasyp i most kolejowy, z którego – bu użyć zwrotu z albumów turystyczno-krajoznawczych - „roztaczał się piękny widok na to miejsce”. Wielokrotnie wchodziłem na ten poprzemysłowy teren (oczywiście zawsze nielegalnie) i fotografowałem ruiny koksowni z tego właśnie punktu.]

---

Wiersz „Zima” Krzysztofa Jaworskiego pochodzi z tomu „Kameraden”, opublikowanego w 1994 przez wydawnictwo Miniatura. Ale ponieważ pozycja ta jest praktycznie niedostępna, lepiej sięgnąć do książki „Drażniące przyjemności”, zawierającej wiersze z lat 1988-2008, wydanej w 2008 przez Biuro Literackie, gdzie rzeczony tekst znajduje się na str. 51.

Coraz bardziej oddalające się

2011-11-11T10:05:00.012+01:00

[Ryszard Krynicki podpisuje swoją książkę Niewiele więcej]

Ryszard Krynicki

Coraz bardziej oddalające się

Coraz trudniej uwierzyć

kiedy stoisz na moście

co jakiś czas przejeżdżają pociągi towarowe

załadowane czołgami lub samochodami

oddalającymi się coraz bardziej metaforami

czyjegoś strachu lub marzenia

żołnierzami w mundurach o ochronnym kolorze

zaiste te mundury przypominają naturalne

środowisko człowieka o które

o którego ciągle walczymy

robotnicy po pracy czekając na pociąg

piją jasne piwo na rozłożonych „Trybunach Ludu”

w ich głowach jest coraz jaśniej trybuny

coraz bardziej się rozkładają

(tak oto rzeczywistość naśladuje lingwistyczną poezję

która ją prześladuje)

urzędnicy na delegacji niosą kanapki w aktówkach

małe kraje są coraz częściej poligonami doświadczalnymi

dla wielkich mocarstw

i nic się nie zmienia zmienia się niewiara brak nadziei

są coraz większe

tworzą imperia nawiązują przyjacielskie kontakty

ludzki lęk zmienia swój język lecz mówi to samo

są sny które wykorzystują jawę

ciężka praca i wyzysk

i nic się nie zmienia

zmienia się przyroda

jeszcze mamy odwagę walczyć

o ochronę przyrody

ale także i ona

gdy dochodzi do władzy

odbiera nam władzę w rękach nogach

umysłach i sercach

***

Tak mi się jakoś ten wiersz „niepodległościowo” (Niepodlegli nicości) skojarzył...

[postać odwrócona rewersem do widza, a awersem do Ryszarda Krynickiego, to krytyk literacki Tomasz Burek, po prawej stronie widać też fragment poety Jana Polkowskiego i jego kurtki M65]

------

Powyższe zdjęcia wykonane zostały podczas wieczoru poetyckiego „Marzec ‘81 spotyka marzec ‘68” na Uniwersytecie Jagiellońskim, w którym wzięli udział: Ryszard Krynicki, Stanisław Barańczak, Jan Polkowski, Lech Dymarski i Tomasz Burek. Spotkanie zorganizował Jacek Sieradzan.

Aparat Flexaret VI + Foton NB-04 + lampa błyskowa Łucz M-1.

Bielsko-Biała, 26.07.1990

2011-11-10T06:25:00.000+01:00

Tak mi się wydaje, że to zdjęcie zrobiłem gdzieś w okolicach ul. Mariana Buczka (obecnie Romana Dmowskiego) albo jest to przejście podziemne pod ul. Lwowską? Nie jestem do końca pewien, ale po sprawdzeniu w maps.goole.com, wychodzi raczej na to drugie. Prawdę mówiąc, nie pamiętałem treści napisu za plecami pozującego chłopca z rowerkiem, ale na pewno właśnie dlatego sfotografowałem tą ścianę (a potem zaraz pojawił się rowerzysta, wkrótce dołączył jego kolega, a ja korzystając z rozwijającej się sytuacji, naświetliłem wtedy 9 klatek…).

*
Szczegóły techniczne (być może ważne ze względów historycznych?): Pentacon Six + Flektogon 50/4 + Fotopan HL.

All You Fascists Bound To Lose

2011-11-09T06:23:00.002+01:00

jak śpiewał Woody Guthrie, a ponieważ dziś wypada 73 rocznica Kristalnacht, więc piosenkę tę dedykuje „patriotycznie” usposobionym koleżankom i kolegom, co tak lubią maszerować z pochodniami i transparentem „Polsko obudź się” (już niedługo pewnie zaczną śpiewać „Chorągiew wznieś”...).

A w moim najbliższym sąsiedztwie pozytywne zmiany jednak. Proces myślowy trwał tu wprawdzie ponad miesiąc, ale w końcu napis na budynku przy ulicy Rydla 15 został zamalowany.

2011-10-04, 08:34 (Nokia 2700)

2011-11-07, 12:16 (Nokia 2700)

ULTRAS Miechowice

2011-11-08T07:09:00.005+01:00

Bytom-Miechowice, ul. ks. Józefa Frenzla, 05.11.2005

Nie jestem do końca pewien nazwy ulicy (?). Przeglądając skany-wglądówki sprzed sześciu i więcej lat (robione jeszcze na Epsonie 4780) znajduję sporo ciekawych kadrów, które wcześniej pominąłem…

Przy okazji. Wczoraj dotarł do mnie, wylicytowany na Allegro album „Śląskie krajobrazy” Bogusława Blajera. Książka ta wydana przez gliwicką oficynę „Wokół Nas” w 2005 jakoś przeszła mi koło nosa. Tzn. otworzyłem ją w księgarni, zobaczyłem na końcu kadry z Osiedla Borsiga w Zabrzu-Biskupicach i odłożyłem na półkę z postanowieniem, że kupię ją w późniejszym terminie. Tak w ogóle, wydawnictwo „Wokół Nas” miało kiedyś bardzo ambitny program i opublikowało np. całą „tetralogie gliwicką” Horsta Bienka („Pierwsza polka”, „Wrześniowe światło”, „Czas bez dzwonów” oraz „Ziemia i ogień”), częściowo w edycji dwujęzycznej. Wracając do albumu Blajera, to… mogłem się nadal nie spieszyć. Wspomniane zdjęcia z Borsig Siedlung oraz z Biskupic czy kadry z widokiem na hałdę w Rydułtowach lub na kopalnie Dębieńsko i Rozbark, nie są w stanie zrekompensować wizualnej mizerii tej książki. Szkoda.

Świętochłowice-Lipiny, ul. Chorzowska, 23.07.2005, godz. 16:00

2011-11-06T15:52:00.002+01:00

Z dedykacją dla Marka Lohera, z którym miałem się okazję wreszcie spotkać w realu i przeprowadzić ciekawą rozmowę oraz wypić piwo, po moim wystąpieniu podczas sesji Photo Proxima w ostatni piątek. Sama sesja, jak myślę, bardzo interesująca, a pytania zadawane po secie z moim udziałem, sensowne i treściwe.

To też pierwszy porządnie zrobiony skan tego negatywu. Na zdjęciu satelitarnym w google.maps widać, że budynek nadal istnieje i spełnia taką samą funkcję (ciekawe, czy nie zmienił się, widoczny na banerach właściciel?).

ArtPunkt w „A10” (nr 42 Nov/Dec 2011) oraz moje zdjęcia budynku zaprojektowanego przez Małgorzatę i Antoniego Domiczów

2011-11-05T09:54:00.002+01:00

ZAWODZIE

2011-11-04T07:01:00.003+01:00

Katowice-Zawodzie, ul. Cynkowa, 24.02.2010

[Ostatni film zrobiony moim Horizonem 202. To znaczy, ostatni poprawnie naświetlony. Potem zaczął mi świetlić równolegle paski przez całą szerokość klatki, co jest podobno często spotykaną wadą tego urządzenia. Przyzwyczaiłem się do niego przez te 9 lat, chociaż ilość felerów i wad konstrukcyjnych powinna mnie skłonić do walnięcia korpusem o glebę. Ale tak wspaniale brzęczał przy długich czasach ekspozycji, niczym trzmiel w pajęczej sieci…]

ZAKUPIĆ na Allegro album Erazma Ciołka „Polska, sierpień 1980 - sierpień 1989” -- 15,99 PLN + 9,00 PLN wysyłka.

2011-11-02T08:25:00.003+01:00

Przeczytać słowo wstępne pióra Stefana Bratkowskiego -- BEZCENNE!

Ten fragment najbardziej mnie ujął: Zdjęcia Erazma Ciołka są triumfem czarno-białej fotografii. Czarno-biała fotografia - w porównaniu z kolorową okazuje się już przetworzeniem rzeczywistości; nadaje jej inny walor, nadaje skupienie; kolor rozprasza widza, odwraca uwagę od treści, staje się wrogiem fotografii. Czarno-biała fotografia może utrwalać piękno. Ale przede wszystkim jest formą literacką. To gatunek pisarstwa albo dziennikarstwa. Zdjęcia są czasem krótkimi nowelkami, a czasem skrótowym, mistrzowskim reportażem, to znów fraszką czy maleńkim poemacikiem prozą.

Ach Ty „poemaciku prozą”...

HERE COMES THE SUN

2011-11-01T07:04:00.002+01:00

Chorzów II, róg ul. Teodora Kalidego i Pudlerskiej, 28.05.2005

Jakoś dopiero teraz porządnie zeskanowałem ten negatyw sprzed ponad sześciu lat. Chorzów II czyli Cwajka i moja ulubiona ulica Teodora Erdmana Kalidego, którą wielokrotnie fotografowałem. Pora dosyć wczesna, tuż po wschodzie słońca, czyli - ponieważ 28 maja 2005 słońce pojawiło się nad horyzontem o 04:49 - było trochę po piątej rano.

WARSZAWSKIE RUINY W KOLORZE (sierpień 1947)

2011-10-30T11:29:00.007+01:00

Henry N. Cobb, Warszawa, sierpień 1947

Ten zestaw kilkudziesięciu slajdów, który chce pozyskać do swojej kolekcji Narodowe Archiwum Cyfrowe, robi prawdziwą furorę na Facebooku, wzbudzając „ochy” i „achy” oglądających go internautów. Napisał o nim portal Fotopolis, a dzisiaj ma być też program w TVN24. Fotografie te wykonane zostały przez Henry N. Cobba, który był uczestnikiem delegacji amerykańskich architektów, podróżującej po Europie i obserwującej postępy odbudowy ze zniszczeń wojennych w Anglii, Czechosłowacji oraz w Polsce. Faktycznie Henry N. Cobb ma niezłe oko (które chyba z czasem utraciło nieco ostrość widzenia, jeżeli przyjrzymy się projektom brylastych wieżowców jego autorstwa...), więc jest co oglądać. W moim przypadku zaszła też swoista koincydencja, ponieważ cały poprzedni tydzień z ogonkiem, ślęczałem nad zdjęciami Zofii Chomętowskiej i Marii Chrząszczowej, robiąc separacje na doutony do wydawanego przez Fundację Archeologia Fotografii albumu „Kronikarki” (wszystkie arkusze są już wydrukowane, teraz tylko felcowanie, szycie i oprawa). Chomętowska i Chrząszczowa fotografowały zrujnowaną Warszawę w 1945 i wyłącznie w monochromie. Patrząc na zestaw slajdów Henry N. Cobba, odnalazłem znane mi ulice i ruiny. Jaka jest różnica? Na pewno skrócenie dystansu czasowego (wszystko to wygląda, jakby zdarzyło się niemal wczorajszego dnia…), zwracają zresztą na to uwagę inni „oglądacze” tej kolekcji. Technika kolorowa pozbawia też fotografowane ruiny swoistego patosu, tak typowego dla monochromatycznych przedstawień, gdzie do granic możliwości eksploatuje się „dramatyczną” grę światłocienia (by w roli ilustracji przywołać fotografie Leonarda Sempolińskiego lub Edwarda Falkowskiego). Jeżeli można by pokusić się o określenie konwencji tych kolorowych przedstawień Warszawy z 1947, to należałoby mówić o… „stylu” małoobrazkowej kamery Leica lub Contax, o „stylu” slajdu Kodachrome. Sposób podejścia Henry N. Coba do tematu warszawskich ruin, to klasyczny przykład ujęcia werystycznego, mającego za zadanie prezentacje tematu w atrakcyjny wizualnie sposób, słowem „stylu zero”, który odnajdziemy też w „nowym dokumencie”. Tylko tyle i aż tyle.

Henry N. Cobb, Warszawa, sierpień 1947

Oświęcim, 2011-10-29 16:30, kładka na dworcu PKP

2011-10-29T22:20:00.005+02:00

(Nokia 2700)

Wracając z Bielska-Białej, gdzie wybrałem się zobaczyć wystawy tegorocznego Foto Art Festiwalu, pojechałem drogę przez Pszczynę, Brzeszcze, Oświęcim, Chrzanów. Przejeżdżając obok dworca PKP w Oświęcimiu (omijam zawsze obwodnicę, bo zbyt dużo kilometrów się nadkłada), przypomniałem sobie o napisie na kładce nad torami, który sfotografowałem prawie dwa miesiące temu i pomyślałem, że może warto zobaczyć, czy jeszcze istnieje? Prawdę mówiąc, byłem święcie przekonany, że go zamalowano. A właśnie, że nie! Jest i ma się wcale dobrze, jak na pośpiesznie pryśnięte graffiti. W związku z powyższym, zastanawiam się:

1. Czy nikt o tym nie wie (mam tu na myśli np. służby miejskie)?

2. Czy nikomu z przechodzących pomostem tekst ten nie przeszkadza (bo przecież w jakiś sposób powinni zareagować)?

3. Może przechodnie go nie widzą (mają notorycznie wzrok uniesiony w górę)?

Biorąc pod uwagę, że napis powstał w Oświęcimiu, gdzie podczas niemieckiej okupacji działał koncentracyjny obóz Auschwitz I oraz obóz śmierci Auschwitz II w pobliskiej Brzezince (Birkenau), gdzie wymordowano 960.000 obywateli narodowości żydowskiej, przywiezionych tu z różnych europejskich państw, jego obecność jest ekstremalnym skandalem. Jeżeli spojrzymy z kładki na lewo, to kilkaset metrów dalej po prawej stronie torowiska, można wypatrzyć miejsce, gdzie znajdowała się obozowa rampa, pod którą podjeżdżały transporty i na której dokonywano selekcji (ofiary do uśmiercenia w komorach gazowych odjeżdżały ciężarówkami do Brzezinki, tymczasowo ocaleni w pieszych kolumnach udawali się do obozu). Przy okazji, słynna i tak często teraz fotogarfowana „Brama Śmierci” w Birkenau oraz rampa, do której prowadziła, funkcjonowały dopiero od maja 1944, kiedy na przemysłową skalę zaczęto gazować trasporty Żydów z Węgier.

Na rzeczonym graffiti widnieje litera R w charakterystycznym kształcie, który skopiowano z logo Ruchu Chorzów. R oraz data 1920 powieszone są na szubienicy. Wezwanie JUDE RAUS! (pol. ŻYDZI WYNOCHA!) skierowane jest tutaj do zwolenników klubu z Chorzowa. W przypadku kibicowskiej rywalizacji, nazywanie przeciwnika „Żydem” ma charakter silnej obelgi o rasistowskim zabarwieniu i można się z nim spotkać w Krakowie, na Górnym Śląsku oraz w Łodzi. Zastosowanie języka niemieckiego (zdarza się to bardzo, bardzo często) odsyła bezpośrednio do Zagłady. W ramach „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej” (niem. Endlösung der Judenfrage) w obozach śmierci zlokalizowanych na terenie okupowanej Polski, wymordowano w komorach gazowych 3 miliony osób narodowości żydowskiej. Warto też wiedzieć, że Ruch Chorzów, primo voto Ruch Hajduki Wielkie (tak się nazywała oficjalnie od 1923 ta dzielnica Chorzowa, wcześniej Bismarckhütte) powstał w 20 kwietnia 1920, czyli przed II Powstaniem Śląskim (19-25 sierpnia 1920), zaś użyte w nazwie klubu słowo „Ruch” nawiązywało bezpośrednio do śląskich ruchów powstańczych…

*****

Na Foto Ar Festiwal wybrałem się głównie dla prezentacji Alexandra Gronskiego. Niestety jego zestaw pokazany w Muzeum Włókiennictwa sprawił mi rozczarowanie… Zaprezentowane wydruki były dziwnej jakości. Nie wiem, czy to artystyczna koncepcja w stylu slow print w niskiej rozdzielczości i na kiepskim sprzęcie (przed oczami stanęły mi wydruki mojej pierwszej atramentówki HP) czy też chodzi raczej o politykę low cost ze strony organizatorów bielskiej imprezy? Nie mam pojęcia, ale patrząc na paletę kolorów zdjęć, jakie można zobaczyć na autorskiej stronie estońskiego fotografa, widać, że barwy są tam pełniejsze i bez np. niebieskiej dominanty. Jak się uważnie spojrzało na niebo wystawowym zdjęciu z Murmańska (patrz niżej), to można było dostrzec charakterystyczne, nieco ciemniejsze równoległe linie, jakie powstawać mogą przy brudnej głowicy albo przy wydruku w opcji draft…

Alexander Gronsky, Murmansk ll, 2007

PHOTO PROXIMA, 3-4 listopada, kawiarnia LOKATOR ul. Mostowa 1, Kraków

2011-10-27T22:27:00.004+02:00

ZAPRASZAM!

SILESIA (2)

2011-10-26T22:00:00.000+02:00

Katowice-Wełnowiec, 12.12.2004

[Szukałem przywoływanego w poprzednim wpisie wiersza Kazimierza Ratonia, ale nie mogłem namierzyć jego książki w domowej bibliotece. Gdzieś mi wyparowała...]

SILESIA

2011-10-25T14:51:00.000+02:00

Katowice-Wełnowiec, 12.12.2004

Czyli Huta Cynku „Silesia”, nazywająca się wcześniej, jak mi się zdaje, Hohenlohe Hütte i budynek cynkowni, który sześć miesięcy później wysadzono w powietrze. Obiekt bardzo często fotografowany (polecał mi go mieszkający wówczas w Berlinie Michał Szalonek). Więc też tam pojechałem w 2003, kiedy kończyłem „Czarno-Biały Śląsk”, a potem wróciłem jeszcze w grudniu 2004, gdy zacząłem nowy projekt w kolorze (po roku zresztą zarzucony)…

Gdy patrzę na tę halę, przypomina mi się wiersz Kazimierza Ratonia, zaczynający się od zdania (cytuję z głowy): Gdy umrę z moich ust wypłynie złom… Za teksty Ratonia, alkoholika, epileptyka, lekomana, kloszarda i kompletnego świra, nazywanego „polskim poetą wyklętym” czy też „przeklętym”, nie dał bym się pokroić (chociaż napisałem o nim pracę magisterską…), ale ta fraza jest niezła i to w sumie ważne, że zapada w pamięci. Szczególnie, gdy się weźmie tych wszystkich radosnych twórców, co produkują tony nijakich tekstów.

JG

2011-10-24T07:02:00.001+02:00

Kraków, ul. Macedońska, 07.10.2011

Dalej PW i garażowy zaułek przy ulicy Macedońskiej. JG = Jude Gang.

PW

2011-10-22T07:54:00.001+02:00

Kraków, ul. Macedońska, 07.10.2011

Polska Walcząca? Powstanie Warszawskie? Nie! Piaski Wielkie. Kraków. KSC = Klub Sportowy Cracovia.

Krzysztof Pijarski o albumie „Niewinne oko nie istnieje” w Camera Austria 112/2010

2011-10-20T20:23:00.004+02:00

SIEKIERA DIZAJN albo „Jarocin w obiektywie bezpieki” (albo znowu o szufladach, które podobno są pełne…)

2011-10-19T22:13:00.001+02:00

Nie wiem co mnie skusiło, żeby wylicytować tę książkę… To chyba dlatego, że oglądałem niedawno stronę ze zdjęciami zmarłego dwa tygodnie temu Włodzimierza Pniewskiego (świetnego fotoreportera), gdzie trafiłem na fotografie z Jarocina. A ponieważ wydana przez IPN w 2004 roku publikacja przeszła mi wtedy koło nosa, więc niejako automatycznie wrzuciłem jej tytuł do googla i znalazłem przekierowanie na aukcję Allegro. No więc otwarłem wczoraj paczkę, zajrzałem do środka książki i od razu mnie odrzuciło. Po pierwsze styl „siekiera dizjan”, nieudolnie usiłujący naśladować wygląd punkzinów (można dostać oczopląsu), pod drugie zamieszczone tam „operacyjne” zdjęcia MO i SB. Fatalne i beznadziejnie wydrukowane. Brrr…

W latach 1983-85 jeździłem na punkowe koncerty do Jarocina i pamiętam, że zawsze kręciło się tam sporo fotoreporterów. Wspominając ich działania, zastanawiałem się zawsze, co się stało z tymi zdjęciami, które masowo tam wtedy pstrykali? No właśnie… (podobne pytanie cisnęło mi się na usta przez 10 lat, podczas robienia zdjęć uroczystości religijnych w Kalwarii Zebrzydowskiej). Coś niecoś można znaleźć na stronie Agencji East News, ale nie są to jakieś powalające fotografie, lepsze kadry są na stronie wspomnianego Włodzimierza Pniewskiego, ale ich ilość też pozostawia niedosyt. Może się mylę, ale nie było wystawy ze zdjęciami z Jarocina z pierwszej połowy lat 80., czyli z tego dość syfiastego okresu rządów mojego imiennika w czarnych okularach, kiedy subkultura polskich punków miała najbardziej niezależny charakter (przynajmniej tak to pamiętam). Może po prostu nic specjalnie ciekawego wtedy nie zarejestrowali lub mimo wszystko, sama impreza nie dawała na to szans? A może zawinił jednak też sposób pracy, ponieważ nikt z nich nie wpadł na prosty pomysł, żeby zamiast uskuteczniać reporterskie safari, zrobić np. fotoreportaż uczestniczący, co może nie było łatwe, ale jednak wykonalne… Jak się popatrzy w sierpniowy kalendarz, to widać jak termin festiwalu sąsiaduje z uroczystościami maryjnymi w Częstochowie, Kalwarii Zebrzydowskiej i Kalwarii Pacławskiej oraz Świętem Spasa na „świętej górze” Grabarce. Gdy przejrzymy portfolia ówczesnych fotoreporterów, bez problemu znajdziemy zdjęcia z większości tych miejsc…

Pocztówka dla Marka Powera

2011-10-18T09:28:00.003+02:00

Chorzów, 17.12.2004

Oglądając po raz kolejny (znakomity) album Marka Powera The Sound of Two Songs, ten kadr chodził mi po głowie. Szczególnie, że w książce mają się znajdować zdjęcia, nawiązujące symbolicznie do Zagłady. Według Gerry Badgera - autora posłowia - jest to fotografia ze str. 37, wg. samego Powera ta ze str. 97. Pierwsze zdjęcie przedstawia szklarnię za ogrodzeniem z siatki i kolczastego drutu w jesiennej aurze, na drugim widzimy elementy obłożonych brezentem rur (wykorzystywanych w klimatyzacji lub ogrzewaniu nawiewowym?), które zgromadzone są w kącie betonowego pomieszczenia.

STRUKTURA I ARCHITEKTURA revisited

2011-10-16T08:50:00.002+02:00

Robiąc wczoraj zdjęcia na Śląsku, wygospodarowałem chwilę (akurat zaczęło wyłazić też wtedy zza chmur lampowate słońce), żeby zajrzeć do Muzeum Śląskiego w Katowicach i oglądnąć wystawę Thomasa Voßbecka pt. „Struktura i architektura”. O projekcie tym, tzn. o książce, która przy okazji rzeczonej prezentacji (pokazywanej najpierw w RFN) ujrzała światło dzienne, napisałem recenzję (entuzjastyczną!) dla kwartalnika Herito już wiosną tego roku, lecz jej druk został wstrzymany właśnie do otwarcia katowickiej wystawy. Oglądając ekspozycję w Muzeum Śląskim, dostrzegłem jednak, że pokazywane tam prace, różnią się nieco od albumowych reprodukcji… Po prostu w książce wszystkie te zdjęcia, maja konsekwentnie lekko obniżony kontrast i stłumione kolory, co brałem na krab, nie do końca słusznej artystycznej koncepcji, gdy tymczasem na ekspozycyjnych odbitkach, wszystko wygląda tak, jak PB przykazał w przypadku analogowej, wielkoformatowej fotografii. Zaskoczenie in plus. Drugie zaskoczenie to piękne zdjęcie (nie ma go w albumie niestety) wieży ciśnień w Szopienicach-Borkach, które przekonuje, że Thomas Voßbeck jest klasowym fotografem.

W muzealnym sklepiku, który znajduje się w budynku obok gmachu głównego tej instytucji, natknąłem się na katalog wystawy zdjęć Arkadiusza Goli, zatytułowanej „Stany graniczne”. Zacząłem przeglądać to wydawnictwo (niestety nie kupiłem tej książki, bo muzealne księgarnie w naszym kraju nie mają zwykle terminali do obsługi kart kredytowych, a sam musiałem już gnać dalej, bo akurat wróciły chmury) i podczas tej pośpiesznej lektury, pomyślałem sobie, że w sumie, ktoś z osób zajmujących się recenzowaniem fotograficznych albumów na tym terenie, powinien dokonać komparatystycznej krytyki obu wydawnictw. Po powrocie do domu, zgooglowałem nawet obie wystawy, ale na nic takiego (JAK SIĘ NALEŻAŁO TEGO SPODZIEWAĆ) się nie natknąłem, poza zdawkowymi anonsami, będącymi raczej reklamą obu ekspozycji, gdzie namiętnie odmieniano na wszystkie przypadki słowo „fotografik”… Tymczasem spraw jest istotna, ponieważ mamy tu do czynienie z dwoma diametralnie różniącymi się podejściami do górnośląskiej tematyki i warto byłoby się zastanowić, co z tego może wynikać?

Thomas Voßbeck, Koksownia „Jadwiga”, dawniej koksownia „Hedwigswunsch”, rozmrażanie węgla

PORTOBELLO

2011-10-15T06:12:00.001+02:00

Kraków, ul. Szewska, 10.10.2011

[Zastanawiam się, czy nazwa widocznego tu baru nawiązuje do gatunku dużej pieczarki (pisanej także jako portabello), czy też do ulicy w londyńskiej dzielnicy Notting Hill?

Widoczny w witrynie samochód to Fiat 500 (a właściwie jego nieco przycięta połowa), konkretnie - model oznaczony literą F, produkowany w latach 1965-73.]

Wrzawa na Wyspie Muz

2011-10-13T10:00:00.003+02:00

Ponieważ dyskusja pod postem Joanny Turek „Czywarto zobaczyć wystawę A.J. Lecha: Cytaty z jednej rzeczywistości. Fotografie zlat 1979 - 2010?” na blogu Wyspa Muz, który poświecony był mojej recenzji wystawy „Cytaty z jednej rzeczywistości” rozrosła się niepomiernie, postanowiłem w osobnym tekście odnieść się do niektórych komentarzy i przy tej okazji wyprostować kilka spraw.

Komentarz Krzysztofa Jureckiego.

Owszem ma rację Krzysztof Jurecki, że w naszych wzajemnych relacjach odnaleźć można ton urazy, jakkolwiek ma ona charakter raczej jednostronny, a cała sytuacja wygląda nieco inaczej, niż ją kurator „Cytatów” przedstawia. Pod względem pielęgnowania uraz i pamiętliwości, Jurecki przypomina mi trochę Prezesa pewnej nacjonal-populistycznej partii, która po raz szósty przewaliła wybory, chociaż – jak usłyszeliśmy tuż po ogłoszeniu wyników – „racja” była znów po jej stronie… Wszystko więc zaczęło się w roku 1999 przy okazji wystawy „Wobec apokalipsy. Pocałunek śmierci”, jaka miała miejsce w BWA w Bielsku-Białej, a której kuratorem był Jurecki, kiedy napisałem zdecydowanie krytyczną recenzję tej ekspozycji do miesięcznika „Art. & Biznes”…

W kwestii braku „stylu” czy też „bezstylowości” tego, co robię, dość wyczerpująco wypowiedział się Adam Mazur na łamach „Obiegu” (Dwugłos na temat wystawyWojciecha Wilczyka „Niewinne oko nie istnieje”). Tekst ten zresztą wydrukowany też został w kwartalniku Fotografia (nr 29/2009), więc daruje sobie ponowne powtarzanie jego trafnych argumentów, odnoszących się zresztą nie tylko do mojej skromnej osoby, ale w ogóle do zjawiska „nowego dokumentu”, którego istoty Jurecki ciągle nie potrafi zrozumieć. Sam na ten temat powiedziałem co nieco podczas konferencji „Archiwum jako projekt”, jaka odbyła się w maju tego roku w Warszawie, podczas wspólnego wystąpienia z Iwoną Kurz zatytułowanego „Fotografia dokumentalna i archiwum”. Wkrótce zresztą ukazać ma się książka z materiałami posesyjnymi, wydana przez Fundację Archeologia Fotografii.

W „Dwugłosie” Jurecki przywoływał też postać Bogdana Konopki, w roli przykładu artysty i „mistrza”, który ów styl posiada. Nie mogłem wprost uwierzyć własnym oczom, gdy to wtedy czytałem, zwłaszcza, że miałem żywo w pamięci, jego wypowiedź wygłoszoną podczas prelekcji dotyczącej wystawy „XX wiek fotografii polskiej z kolekcji Muzeum Sztuki w Łodzi” w Japonii (Jurecki był jej kuratorem, a miało to miejsce w Bunkrze Sztuki, jesienią 2006 roku), w której to stwierdził ni mniej ni więcej, że „Bogdan Konopka zabrnął ze swoją fotografią w ślepą uliczkę” (sic!).

Na koniec kwestia „kasy”, o której pisze Jurecki z tak trudno skrywanym pożądaniem. Myślę, że jego wypowiedź pokazuje nie tylko rozbrajającą niekompetencję autora, dotyczącą spraw finansowych w przypadku produkcji projektu artystycznego, ale przestają dziwić też w tym momencie ewidentne problemy z budżetem wystawy Lecha.

Komentarz Tomasza Sobieraja.

Muszę przyznać, że o jego artystycznej aktywności, dowiedziałem się dopiero przy okazji dyskusji, jaka zaistniała pod tekstem Joanny Turek. Ponieważ Sobieraj w swym komentarzu przemawia głosem rozżalonego grafomana, więc zgooglowałem autora i po wejściu na jego interentową stronę oraz portal Krytyki Literackiej (którą współredaguje), zapoznałem się z przykładami jego twórczości w sferze wizualnej (fotografia) oraz w dziedzinie słowa pisanego (poezja, proza, krytyka literacka). Ups… Moje przypuszczenia tylko się potwierdziły.

Komentarz Joanny Turek

Ciągle mam wrażenie, że się nie do końca rozumiemy. Mój stosunek do twórczości Andrzeja Jerzego Lecha jest pozytywny, często entuzjastyczny, bardzo rzadko chłodny. Monograficzna, retrospektywna wystawa to dobra okazja, żeby pokazać wielowymiarowy charakter jego artystycznej aktywności. Tak się jednak nie stało. Linia przewodnia ekspozycji przygotowanej przez Magdaleną Świątczak i Krzysztofa Jureckiego, to po pierwsze „sztuka”, pod drugie znowu „sztuka” i po trzecie jeszcze raz „sztuka”. Tymczasem ginie gdzieś po drodze dokumentalny, konceptualny czy koniec końców, egzystencjalny aspekt fotograficznych działań Lecha. Problem ten chyba w końcu dotarł do świadomości Krzysztofa Jureckiego, ponieważ w tekście zamieszczonym wczoraj na portalu O.pl pt. „Pojęcie i przemiany dokumentu w fotografii AndrzejaJerzego Lecha (1978–2011)”, próbuje on zgłębić tytułowe zagadnienie (tak w ogóle, to temat na osobny tekst), szkoda tylko, że na rzeczonej wystawie tych jego przemyśleń nie widać…

W kwestii tych „opłacanych klakierów”, musiałaby zostać podane jakieś konkretne przykłady, bo bez z nich, termin ten przypomina spiskowe teorie dotyczące sztucznej mgły na lotnisku Smoleńsk Siewierny lub odpalenia głowicy termo-barycznej nad kadłubem prezydenckiego Tu-154M… Z czymś takim trudno jest dyskutować. „Wydawnicze sztuczki” natomiast bardzo przydają się w poprawnej edycji książek, zaś brak wiedzy o nich lub niekompetencja w sposobie korzystania, mogą szkodzić „prawdziwej sztuce”, tak jak ma to zresztą miejsce w przypadku katalogu „Cytatów z jednej rzeczywistości”.

Słaby medialny oddźwięk w przypadku ekspozycji Lecha, jeśli weźmiemy tytuły wysokonakładowe, to zjawisko o szerszym charakterze. Po prostu w Polsce nie komentuje się na bieżąco większości wystaw i publikacji, a działy kulturalne w naszych pismach traktowane są jak przysłowiowe „michałki”. Zupełnie inna sytuacja panuje pod tym względem np. w krajach skandynawskich. Mój dobry znajomy mieszkający w Danii i wydający od czasu do czasu książki w języku duńskim, po każdej takiej publikacji ma całoszpaltowe i rzetelnie napisane recenzje.

Ale brak reakcji na artystyczne czy też kuratorskie działania może też wynikać po prostu z ich… bylejakości. W przypadku eksponowanych w kilku komentarzach roszczeń o tym charakterze, przypomina mi się stary kawał z lat 70., w którym Leonid Breżniew modli się do Pana Boga o urodzaj. No i kiedy po spełnianiu kolejnych obietnic wobec Stwórcy, wysokość plonów nie ulega zwiększeniu, Sekretarz Generalny KPZR posyła w niebo serię bluzgów i pretensji. W tym momencie niebo się otwiera i dobry Bóg objawia się mu w swej ludzkiej postaci, mówiąc: Ależ Leonid, ja naprawdę nie jest Ci przeciwny, ale daj mi szansę, raz chociaż porządnie zasiej.

Wracając jeszcze do podnoszonej kilkakrotnie kwestii „klakierstwa”, to niewątpliwie sam problem istnieje, co szczególnie chyba dotyczy artystycznych przedsięwzięć o niszowym charakterze, gdzie mikroskopijne środowisko twórców miesza się z równie niewielką publicznością. Proszę spojrzeć jednak na przykład z własnego podwórka: Tomasz Sobieraj pisze entuzjastyczna recenzję ekspozycji kuratorowanej m.in. przez Krzysztofa Jureckiego, po tym jak ten drugi popełnił równie entuzjastyczny komentarz do katalogu jego wystawy…

Na koniec o terminie fotografik, którego tak namiętnie i konsekwentnie używają; Joanna Turek, Krzysztof Jurecki i Tomasz Sobieraj (chyba nie pominąłem tu nikogo). Myślę, że stosowanie tego słownego kuriozum, stworzonego przez nieszczęsnego Jana Bułhaka i mającego odpowiednik tylko w języku rosyjskim – foto chudożnik, można sobie spokojnie darować w przypadku artysty takiego, jak Andrzej Jerzy Lech (i tu się w pełni zgodzę z Wojtkiem Sienkiewiczem – przy okazji słowne riposty Jureckiego, skierowane do Sienkiewicza oraz zabierającego też głos w dyskusji Sławomira Tobisa, przypominają żywo żargon tzw. „pisowskich bulterierów”…). Andrzej Jerzy Lech jest fotografem i fotografuje. Zdecydowanie. Natomiast fotografik fotografikuje. A więc zdecydowanie fotografikuje np. Tomasz Sobieraj, a i też – może czytelnicy tego nie wiedzą - Krzysztof Jurecki, stosowne przykłady można podziwiać na jego autorskiej stronie www.

NIEKONIECZNIE

2011-10-12T11:08:00.012+02:00

Kraków, ul. Włoska, 07.10.2007

Wynik wyborów parlamentarnych z ostatniej niedzieli pokazuje, że NIEKONIECZNIE ;)))

365 Drzew Cecylii Malik

2011-10-10T18:42:00.000+02:00

W najnowszym numerze pisma A&B (nr 10/2011) ukazała się moja recenzja albumu Cecylii Malik „365 drzew”, wydanego przez Fundację Bęc Zmiana. Zapraszam więc do lektury! Książka Cecylii jest podsumowaniem artystycznej akcji, w ramach której artystka przez okrągły rok, każdego kolejnego dnia wchodziła na drzewo, co było dokumentowane przy pomocy aparatu fotograficznego. Postępy projektu można było śledzić na bieżąco na Facebooku, a każde nowe zdjęcie zyskiwało liczne (zwykle entuzjastyczne) komentarze. Na tym etapie realizacji akcji Cecylii zastanawiałem się, jak wszystkie te fotografie (za niektóre z nich - przynajmniej tak jak je wtedy postrzegałem w necie - nie dałbym się posiekać) zagrają złożone w postaci zwartej publikacji? I kiedy albumik ujrzał światło dzienne i trafił w końcu do moich rąk… miło mnie rozczarował. To świetna książka (świetna akcja!), którą CHCE SIĘ OGLĄDAĆ! Bardzo udana książka fotograficzna!

Cecylia Malik, 365 Drzew - 332 drzewo, jesion, 22 08 2010, Pecs

KAPITAŁ W SŁOWACH I OBRAZACH (jednodniówka poetycko-fotograficzna w GALERII ZDERZAK)

2011-10-09T00:01:00.000+02:00

[Typowe zaproszenie do Zderzaka, wyjątkowe jest w nim to, że posiada zadrukowany rewers.]

Coś mnie tknęło, żeby sprawdzić datę występu w Galerii Zderzak i… trafiłem bezbłędnie. 9 lat temu, 9 października 2002 roku razem z Krzysztofem Jaworskim pojawiliśmy się w Zderzaku z prezentacją multimedialną naszej wspólnej, co dopiero wydanej wtedy książki pt. „Kapitał”. Wyglądało to tak, że Krzysiek czytał zamieszczone tam wiersze, za jego plecami wyświetlana była projekcja złożona z moich śląskich zdjęć (było ich więcej niż w tomiku), zaś podkład muzyczny stanowił fragment zapętlonej piosenki grupy Laibach pt. „Kinderreich” z płyty „Kapital”. Pomimo pewnych kłopotów ze sprzętem, wszystko udało się znakomicie, pełna widownia, burnyje apładismienty prachadziaszczije w awacju (do tego poszło kilkanaście książek). Wszystko to już 9 lat temu…

Więc z w/w okazji jeden z moich ulubionych tekstów z tego tomu, utwór pt. „Wiersze przeciwko kojotom”

***

Krzysztof Jaworski

WIERSZE PRZECIWKO KOJOTOM

zniechęcony do życia w stadzie

zamyka się w klatce z kojotem

wcześniej obłożony tłuszczem

jeszcze wcześniej strącony

w stepy piekielnej azji

mści się na kojocie za swoje niepowodzenia

biedny kojot (patrz fotografia) patrzy

z wyrzutem myśląc że gdyby dobry bóg dał kojotom

pierwszeństwo przed człowiekiem

(co praktycznie nie wchodzi w grę)

stworzyłby rasę

która zamykałaby ludzi w klatkach lecz wtedy

byłbym kojotem piszącym ten wiersz

przeciwko ludziom (co praktycznie

nie wchodzi w grę, ale

może się zdarzyć)

Powrót Cholonka !!!

2011-10-07T13:38:00.015+02:00

Świętochłowice, witryna zakładu fotograficznego przy ul. Katowickiej, 14.11.2000

Powyższe dwa zdjęcia zrobione 11 lat temu Świętochłowicach, przyszły mi na głowy, kiedy dowiedziałem się o ponownym wydaniu książki Janoscha „Cholonek albo dobry Pan Bóg z gliny” Od poprzedniej edycji tej kultowej powieści minęło tymczasem 21 lat... Teraz proza Horsta Eskerta ukazuję się w nowym tłumaczeniu Emilii Bieleckiej i bez ingerencji cenzury (której poddany był przekład Leona Bielasa, jaki dwukrotnie ukazał się w wydawnictwie Śląsk w 1975 i 1990 roku). Już się cieszę i czekam niecierpliwie na polską edycję innej powieści Janoscha pt. „Jakie to szczęście znać Hrdlaka”, żywiąc nadzieję, że Znak też ma ją w swoich wydawniczych planach.

„BIAŁY FRONT” (Ruda Śląska, 14.01.2001)

2011-10-06T06:45:00.001+02:00

Ruda Śląska, Plac Fryderyka Chopina, 14.01.2001

Ruda Śląska, ul. Wolności, 14.01.2001

Dziesięć lat temu podczas pracy nad „Czarno-Białym Śląskiem” ze zdumieniem zauważyłem, że niektórzy lokalni fani footballu znajdują upodobanie w posługiwaniu się symboliką nazistowską. Najpierw myślałem, że te hakenkreuze, „celtyki”, odale, doppel-siegruny są używane tylko incydentalnie. Ale kiedy wszedłem w necie na stronę niemieckiej policji (w RFN używania takich znaków zabrania konstytucja), gdzie wszystkie te zabronione symbole były posegregowane, objaśnione i przypisane NSDAP oraz jej różnym przybudówkom, zdałem sobie sprawę, że wybór oraz zastosowanie poszczególnych run nie jest jednak dziełem przypadku. Żałuję teraz, że podczas układania albumu „Czarno-Biały Śląsk” uległem sugestiom wydawcy i zrezygnowałem z kilku kadrów (które i tak znalazły się w książce „Kapitał”, jaką zrobiliśmy razem z Krzysztofem Jaworskim dwa lata wcześniej). W kontekście niedawnych okołostadionowych wydarzeń oraz procederu wciągania kibicowskich bojówek do walki politycznej, widzę teraz wyraźnie, że nie należy takich spraw odpuszczać.

ŚW. KRZYSZTOFIE MIEJ KIEROWCÓW W OPIECE (Oświęcim, ul. Maksymiliana Kolbego)

2011-10-04T13:53:00.000+02:00

[Brakowało mi w tym cyklu motywów ze sfery sacrum...

Mam już zdjęcie pomnika ks. Popiełuszki z Chwałowic pod Rybnikiem, gdzie użyto połówki Fiata 125p. Widziałem też w sieci fotografie kaplicy Sanktuarium Maryjnego w Kałkowie, także poświęconej ks. Jerzemu, gdzie dla odmiany stoi kompletny „kredens”, ofiarowany przez Waldemara Chrostowskiego (kierowcę kapłana).

Spodziewam się, że takich obiektów jest w naszym szalonym kraju więcej...]

Babi Jar

2011-10-02T10:31:00.002+02:00

Johannes Hähle, Babi Jar, 01.10.1941 [niemieccy żołnierze przeglądają obrania ofiar w poszukiwaniu wartościowych przedmiotów]

Jakoś niepostrzeżenie minęła 70 rocznica masakry w Babim Jarze. 29 września 1941 (w przypadające na ten dzień święto Jom Kippur) oddziały, utworzonego specjalnie w tym celu Sonderkommando 4a, rozpoczęły eksterminację kijowskich Żydów. Akcja trwała 2 dni (niektóre źródła podają jednak dzień 3 października jako datę jej zakończenia) i według niemieckich raportów zgładzono w niej 33 771 osób. Kilka dni wcześniej przyszłym ofiarom kazano zgromadzić się w wyznaczonych miejscach z ciepłymi ubraniami i pieniędzmi (co miało sugerować deportację), a stamtąd w pieszych kolumnach udawali się oni do położonego poza granicami Kijowa (między dawnymi osadami Łukianowka i Syriec) wąwozu Babi Jar. Na miejscu wszystkich przybyłych rejestrowano, ograbiano z majątku, kazano się rozbierać do naga, dzielono na mniejsze grupy, które następnie pędzone były do wąwozu, gdzie ofiary rozstrzeliwano z karabinów maszynowych.

Johannes Hähle, Babi Jar, 01.10.1941

Johannes Hähle, Babi Jar, 01.10.1941 [radzieccy jeńcy widoczni w wąwozie wojenni zakopują masowe groby]

Masakra ta jest stosunkowo dobrze udokumentowana, oprócz relacji okolicznych mieszkańców, zeznań z powojennych procesów członków Einsatzgruppen, są też świadectwa niedoszłych ofiar oraz… zdjęcia (wszystkie te źródła fenomenalnie wykorzystał Jonathan Littel w powieści „Łaskawe”, gdzie główny bohater tej prozy oficer SS Maximilian Aue, aktywnie uczestniczy w masakrze). Ponieważ podczas pierwszych miesięcy realizacji Fall Barbarosa i wojennych sukcesów, Niemcy czuli się zwycięzcami kampanii w ZSRR, a co za tym idzie też bezkarni, całkiem spora liczba mordów była fotografowana lub filmowana. Co bardziej drastyczne i spektakularne zdjęcia krążyły nawet wśród żołnierzy, jako obiekty handlowe, wymieniane np. za przydziałowe papierosy (i ten proceder trwa w zasadzie nadal, ponieważ na aukcjach internetowych można trafić na tego typu fotografie, co zresztą opisał 8 lat temu w Polityce Tomasz Wiśniewski).

Johannes Hähle, Łubnie, 16.10.1941

Johannes Hähle był niemieckim korespondentem wojennym, przydzielonym do Propaganda-Kompanie 637 przy 6 Armii. Zdjęcia w Kijowie i Babim Jarze zostały wykonane przypuszczalnie 1 października na jednej rolce małoobrazkowego slajdu Agfa Color (dokładnie jest to 29 klatek). Hähle zginął w niejasnych okolicznościach w okolicach Caen podczas walk w Normandii w 1944, zaś zdjęć wykonanych w Kijowie nie przekazał do propagandowej dystrybucji i zachował w swoim prywatnym archiwum. Na początku lat 50. jego żona sprzedała wspomnianą rolkę filmu, berlińskiemu dziennikarzowi Hansowi Georgowi Schultzowi. W 1961 kopie slajdów wykorzystane zostały w śledztwie przeciwko zbrodniom Einsatzgruppe 4a. W 1980 Schultz sprzedał film Hamburskiemu Instytutowi Badań Społecznych. Hähle ma na swoim koncie też wstrząsające zdjęcia z masakry w Łubnie (16 października 1941), gdzie widać ofiary gromadzone przed egzekucją.

Johannes Hähle, Łubnie, 16.10.1941

666

2011-09-30T13:21:00.000+02:00

dni od 3 grudnia 2009, kiedy zacząłem pisać tego bloga, ups...

Tak mi pokazał dzisiaj licznik stat4u.

Od wczesnego ranka siedzę przy laptopie i pisze tekst do kwartalnika Opcje, który ma być w całości poświęcony śląskiej fotografii.

Dla relaksu zaglądam od czasu do czasu na portale informacyjne, a tam od razu natknąłem się na zdjęcie z wczorajszego meczu Legii Warszawa z izraelskim Hapoelem Tel Awiw, na którym widać mega-transparent (chyba „fachowo” nazywa się to „płachta”?) kibiców pierwszego z wymienionych klubów z hasłem DŻIHAD LEGIA, pisanym literami o pseudo-arabskim kroju.

Nie jest to bynajmniej relaksujące...

No i od razu można nabrać też przekonania, że to chyba nie oni ostatnio „przepraszali za Jedwabne” (takie napisy były na wstęgach wieńców złożonych pod pomnikiem Bohaterów Getta kilka dni po zamalowaniu swastykami pomnika w Jedwabnem).

Wracając do tekstu dla Opcji, to piszę m.in. o działającym na Górnym Śląsku fotografie Maksymilianie Steckelu i jego świetnych zdjęciach wykonywanych pod ziemią w śląskich kopalniach. Poniżej jedno z nich, pochodzące z teki zatytułowanej Vom Oberschlesisches Steinkohlen-Bergbau 40 Ansichten vom Bergbau Und dem Redenkmal, wydanej w Chorzowie (wówczas Königshütte) w 1898 (!!!) roku.

Penn Station

2011-09-29T13:31:00.000+02:00

New York circa 1907. Singer Building under construction (ze strony www.shorpy.com)

Na Shorpy’ego zawsze warto zajrzeć (chyba już o tym pisałem…). Zaglądam na tę stronę prawie codziennie, a jeżeli zapomnę ją odwiedzić przez kilka dni, zawsze czeka tam na mnie jakaś niespodzianka. Tym razem było ich kilka. Ale wybiorę dwa zdjęcia. Po pierwsze to z wnętrza Pennsylvania Station. Potężna i ażurowa zarazem konstrukcja hali może robić wrażenie (i robi!). Wręcz idealny motyw dla fotografii czarno-białej. Zresztą wnętrze to często było fotografowane. W przypadku negatywu z Archiwum Detroit Publishing Company (w zbiorach Biblioteki Kongresu USA), aż trudno uwierzyć, że to ujęcie miało tylko posłużyć do sporządzenia pocztówki w technice barwnej fotolitografii. Osoby pracujący na zlecenie firmy z Detroit, pod względem sposobu fotograficznego myślenia, zdecydowanie wyprzedzały swój czas (o tym też chyba wspominałem już kiedyś?)… Ale ich sposób przedstawiania Stanów Zjednoczonych sprzed 100 lat, kraju w momencie progresu gospodarczego w czysto wolnorynkowym wydaniu, właściwie nie został skonsumowany. Dlaczego? Dokumentalna konwencja tych użytkowych przecież zdjęć oraz brak „zabiegów upiększających”, wynikały w znacznej mierze z ówczesnych uwarunkowań technologicznych. A więc nikt z szerokiego grona odbiorców pocztówek oraz subskrybowanych fotolitografii z serii „Obrazy ze Stanów Ameryki Północnej”, nie oglądał wtedy czarno białych stykówek ze szklanych negatywów 8x10 cala. Nałożenie kolorów oraz retusz, osłabiały wydatnie siłę rażenia tych fotografii. Współczesna digitalna technika pozwala na zeskanowanie szklanych płyt w dużej rozdzielczości, dzięki czemu każdy z tych kadrów ujawnia ogrom zarejestrowanych informacji, a przechodnie uwiecznieni na ulicach amerykańskich miast z początku XX wieku, tracą anonimowość tłumu. W przypadku zdjęć tych, można by powtórzyć też za Walterem Benjaminem, piszącym o fotografiach Atgeta w eseju „Dzieło sztuki w dobie reprodukcji technicznej”, że urastają do rangi dowodu rzeczowego w procesie historycznym.

New York circa 1909. Hudson Terminal Buildings (ze strony www.shorpy.com)

Pennsylvania Station oraz Hudson Terminal Buildings poległy w latach 60. ubiegłego stulecia podczas burmistrzowania Roberta Mosesa, nazywanego też nowojorskim Hausmannem.

The Gates of Delirium

2011-09-27T23:16:00.001+02:00

[Chełmek, ul. Mieszka I]

Tytuł pierwszego utworu z albumu Relayer grupy Yes wydał mi się tutaj jak najbardziej adekwatny (chociaż nie przepadam za tzw. progresywnym rockiem). Autentyczne Wrota Delirium…

Pozostając na poziomie realności, a nie majaków, w górnym rzędzie tej (wybitnej i artystycznej) instalacji mamy, patrząc od prawej strony: motorower Simson, skuter Java, coś czego nie rozpoznaję (może ktoś wie, co to jest?) oraz motorower Java Babetta. Pod nimi wiszą motocykle: MZ ES 250 „Trophy” i SHL 150, na ziemi stoją: Awo 425 i WSK 175 „Kobuz”.

PO BIENNALE FOTOGRAFII W POZNANIU (WOLNOŚĆ SŁOWA W POLSCE)

2011-09-26T21:19:00.003+02:00

Przyjechałem do Poznania po szesnastej i od razu wpadłem w wir wernisażowy. Ponieważ niektóre przerwy między otwarciami poszczególnych ekspozycji miały zaledwie 15 minut, więc kilku wystaw z bardzo napiętego programu festiwalu (dyplomów na UA oraz ekspozycji w dawnej gazowni) nie udało mi się zobaczyć. A wrażenia? Generalnie pozytywne, ale może wymienię po kolei to, co mnie zaskoczyło.

Zaskoczenie nr 1. Na wystawie „Marginalia”, kuratorowanej przez Martę Raczek (w jej ramach pokazano też 14 zdjęć z „Życia po życiu”) spodobały mi się prace Anny Sielskiej. Nie znałem wcześniej jej cyklu pt. „Druga strona”, na który składają się kwadratowe fotografie (prawdę mówiąc, nie są to idealne kwadraty), zarejestrowane na brzegu Morza Bałtyckiego. Bardzo spójna wypowiedź i atrakcyjne wizualnie kadry (może tylko, nie zawsze głębia ostrości w przypadku dalszych planów jest wystarczająca, ale to niuans).

Anna Sielska, z cyklu Druga strona [resztki morskiej fortyfikacji na Łotwie...]

Anna Sielska, z cyklu Druga strona [Mierzeja Kurońska po wielkim pożarze]

Anna Sielska, z cyklu Druga strona [w Estonii kamienie wychodza z lasu]

Zaskoczenie nr 2. Obszerna ekspozycja przygotowana przez Macieja Szymanowicza pt. „Cień socrealizmu”, gdzie oglądać można fotografie wykonywane przez poznańskich członków ZPAF w latach 50. Pod względem fotograficznego myślenia, zdjęcia te tkwią głęboko w poetyce piktoralnej oraz „ojczystej” (choć oczywiście podejmowana też była tematyka „socjalistyczna w treści”). I pomyśleć, że w środku lat pięćdziesiątych właśnie, Robert Frank realizował „The Americans”. Przepaść!

Zaskoczenie nr 3. Laureatem konkursu „Photo Diploma Award Poznań 2011” został Jakub Karwowski ze swoim mdłym cyklem pt. „Sentimental Fiction”, Szanowne Jury pominęło natomiast zestaw świetnych zdjęć Michała Łuczaka pt. „Biały dom”. Trochę dziwne.

Zaskoczenie nr 4. Domyślałem się, że cykl Konrada Pustoły pt. „Kiedy zbudowano Tesco w Świebodzinie” został zrobiony komórką, ale nie wiedziałem, że prezentowane na wystawie zdjęcia (wcześnie można je było zobaczyć w papierowej edycji Krytyki Politycznej), to zrzuty ekranowe z nakręconego iPhonem filmu…

Zaskoczenie nr 5. I chyba nie jest to do końca zaskoczenie, bo sprawa ta dotyczy większości festiwali fotograficznych. Niemal całkowite desinteressment dla tematyki społecznej, politycznej, historycznej, kwestii socjalnych, etc. Raczej „sztuka”, przede wszystkim „sztuka” i jeszcze raz „sztuka”.

Wracając pociągiem Interegio (do Krakowa, bagatela 8 godzin jazdy…) zrobiłem komórką zdjęcie z okna wagonu. Jaka to stacja? Wydaje mi się, że okolice Leszna? Całkiem niedaleko, bo w Pile i zaledwie kilka dni temu, kibice Lecha Poznań na spotkaniu z Tuskiem śpiewali: …wolności słowa, żądamy wolności słowa…

(Nokia 2700)

Cytaty z Andrzeja Jerzego Lecha

2011-09-24T18:27:00.000+02:00

Andrzej Jerzy Lech, z cyklu Subiektyw. Kolekcja wrzesińska - Mieszkańcy wsi Marzenin po niedzielnej mszy. Marzenin. Niedziela, 9 maja 2010. Godzina 12:35.

Wystawę „Cytaty z jednej rzeczywistości. Fotografie z lat 1979-2010” próbowałem zobaczyć podczas tegorocznego Foto Festiwalu w Łodzi, niestety w ostatni dzień trwania tej imprezy szefostwo Galerii FF, nie uznało za stosowne otwarcie swojej placówki i pocałowałem klamkę. W tzw. międzyczasie ściągnąłem sobie z sieci teksty, jakie zamieszczono w katalogu, towarzyszącemu tej ekspozycji. Lektura kuratorskich elaboratów autorstwa Krzysztofa Jureckiego i Magdaleny Świątczak, wywołała we mnie poczucie pewnego niepokoju… Czyżby retrospektywa Andrzeja Jerzego Lecha miała być aż tak zła? W dodatku mój warszawski znajomy, który odwiedził wystawę w FF-ie, podsumował ją krótko: kicha. Biorąc pod uwagę, jak zwykle pokazuje się zdjęcia w rodzimych galeriach fotograficznych, można by się tego spodziewać. Mając na względzie całość ouvre mieszkającego na co dzień w New Jersey fotografa, taka ewentualność wydała mi się niemożliwa.

Postanowiłem to sprawdzić naocznie. Ponieważ „Cytaty” po Łodzi zagościły w Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu, jadąc na otwarcie VII Biennale Fotografii w Poznaniu, zrobiłem sobie przystanek w pierwszym z wymienionych miejsc i obejrzałem wystawę. No cóż, w całości muszę się zgodzić z opinią mojego warszawskiego znajomego. Nie wiem tylko do końca, kto za tę klapę jest w większym stopniu odpowiedzialny? Bardzo dobrze, że artysta oraz kuratorzy, zdecydowali się na pokazanie tak ważnych dla polskiej fotografii cyklów, jak „Cmentarz zamknięty”, słynne „60 furtek” lub „Cytaty z jednej rzeczywistości”, które dały też tytuł omawianej retrospektywie. Szkoda jednak, że serie te pokazano w tak skromnej objętości, co położyło kompletnie konceptualny wymiar tych przedsięwzięć. Na domiar złego, fotografie zostały na nowo odbite i w sposób odmienny od pierwotnej formy prezentacji, co osłabiło mocno ich wspomniany wcześniej charakter. Właściwie większość pokazanych odbitek, stanowiły prace wykonane na nowo. Sam układ ekspozycji oraz sposób wyboru pokazywanych fotografii poszedł zdecydowanie w kierunku sztuki przez duże „S”, estetyki przez duże „E” oraz piękna prze duże „P”. Taka koncepcja miałaby może sens w przypadku „Kalendarza szwajcarskiego, rok 1912” czy „Dziennika podróżnego”, gdzie nacisk na „S”, „E”, „P” jest widoczny, ale gdy weźmiemy ostatni ze zrealizowanych projektów Lecha o nazwie „Subiektyw”, gdzie oglądamy panoramiczne portrety grupowe mieszkańców Wrześni, wspomniana zasada prezentacji się kompletnie nie sprawdza.

Bo co możemy zobaczyć w przypadku „Subiektywu”? Jedynie 3 zsepiowane do granic możliwości fotografie, które zupełnie nie dają pojęcia o całościowym charakterze tej akcji. Więc jeśli taka była koncepcja kuratorów lub też samego autora tych zdjęć, to popełniony został tutaj kardynalny błąd! Wrzesiński cykl Lecha to przedsięwzięcie o cechach wybitności, a moim skromnym zdaniem, w ogóle jego najlepsza seria! Bo patrząc na zdjęcia z „Dziennika podróżnego” lub jego kontynuacji w panoramicznym formacie, można mieć poczucie bezczasu (co zapewne było w jakimś sensie intencją autora) ale i też jakiejś jednak bezcelowości (z pewnością nie było intencją autora). To podróż znikąd do nigdzie i w zasadzie po nic. Wizualna wrażliwość autora „Subiektywu”, doskonałe opanowanie warsztatu fotografii monochromatycznej, wreszcie artystyczna świadomość, w pełni dają znać o sobie, dopiero w przypadku przedsięwzięcia o celowym charakterze. Więc ta nieco anachroniczna metoda pracy w zetknięciu z konkretnym tematem, który nie bardzo poddaje się zabiegowi archaizacji, owocuje serią zdjęć, których dokumentalny charakter doskonale współgra z wizualną atrakcyjnością zarejestrowanych obrazów. Te fotografie chce się oglądać, by po przejrzeniu całej serii, wracać do poszczególnych ujęć.

Towarzyszący „Cytatom” katalog to, by posłużyć się terminem mojego warszawskiego znajomego, kicha numer dwa. Proszę sobie wyobrazić, że retrospektywnej wystawie wybitnego fotografa, towarzyszy wydawnictwo liczące 120 stron, gdzie zdjęcia pojawiają się tylko na 32 kartkach (sic!) i na dodatek wydrukowano je przy liniaturze 150, więc raster jest nieznośnie widoczny, zaś resztę powierzchni zajmują teksty komentujące… Czy proporcje te nie powinny być odwrotne (lub przynajmniej zrównoważone)?. Maciej Szymanowicz na osobistą prośbę Andrzeja Jerzego Lecha, napisał tekst, w którym analizuje jego fotografie w kontekście wizualnych właściwości prac polskich piktorialistów. I chociaż wywód komentarza jest logicznie przeprowadzony i wyważony (jak zawsze ma to miejsce w przypadku tekstów jego autorstwa), to jednak mam pewne wątpliwości, czy właśnie ta kategoria estetyczna pasuje do zdjęć fotografa z New Jersey? Jeżeli nawet jego intencje zaczynają zmierzać w tym kierunku, to bardziej wartościowe wydają mi się być nawiązania do poetyki amerykańskiego modernizmu lub fotografii Josefa Sudka (nie mówiąc już o tym, że lepiej się wizualnie sprawdzają).

Wystawa „Cytaty z jednej rzeczywistości. Fotografie z lat 1979-2010” Andrzeja Jerzego Lecha w kuratorskiej oprawie Krzysztofa Jureckiego i Magdaleny Świątczak mocno mnie rozczarowała… Myślę, że fotograf ten zasługuje na więcej – że posłużę się tutaj trawestacją sloganu pewnej nacjonal-populistycznej partii, która ma coraz większe szanse wygrać najbliższe wybory parlamentarne.

EDUKACJA-KOPULACJA

2011-09-22T08:27:00.007+02:00

Kraków, ul. Feliksa Szlachtowskiego (Szkoła Podstawowa nr 93 im. Lucjana Rydla), 13.08.2011

Jak śpiewał nieodżałowany zespół Śmierć Kliniczna w utworze pt. „Edukacja-Kopulacja”:

Mamy mózgi postrzępione
Przez te lekcje pomylone

Wycierają nam świadomość

Edukacja - Kopulacja

-------

UZUPEŁNIENIE [25.09.11]. Przechodziłem dzisiaj obok tego budynku i zobaczyłem, że antysemickie napisy zostały zamalowane. Świetnie (!!!), szkoda tylko że proces likwidacyjny trwał ponad miesiąc.

ŻYCIE PO ŻYCIU na VII Biennale Fotografii w Poznaniu

2011-09-21T08:46:00.004+02:00

Na zbiorowej wystawie MARGINALIA w Galerii OKO/UCHO (program VII Biennale Fotografii można zobaczyć tutaj). Podczas tej ekspozycji, kuratorowanej przez Martę Raczek, pokazane zostaną prace: Anny Lorenc, Tomasza Mażewskiego, Piotra Muschalika, Anny Orlikowskiej, Konrada Pustoły, Anny Sielskiej, Andrzeja Tobisa, Krzysztofa Zielińskiego oraz moje. Wernisaż w najbliższy piątek, 23 września o godz. 18:00. ZAPRASZAM!

Węgrzce, DK 7

2011-09-20T07:57:00.002+02:00

[Wylotówka z Krakowa na Warszawę. W Kielcach mijałem kiedyś często szyld pizzerii (zwrócił mi na niego uwagę Krzysztof Jaworski) zapraszający na „pizzę tradycyjną i włoską” (sic!). Nie wiem, czy reklama ta jeszcze istnieje, ale ciągle zastanawiam się, czym pizza „tradycyjna” różni się od „włoskiej”?]

[SZAMBA BETONOWE ATESTOWANE]

2011-09-18T22:00:00.001+02:00

Powrót do domu z Bagieńca pod Świdnicą via Wrocław i Oława, gdzie zatrzymałem się, żeby sfotografować kilka wraków do Afterlife. A potem monotonna jazda autostradą A4 do Krakowa. Nasi dzielni posłowie uchwalili niedawno ustawę, w myśl której dopuszczalna prędkość na tego typu drogach to 140 km/h, więc auta śmigają przed siebie mniej lub bardziej ją przekraczając. A wszystko to ma miejsce w „drugiej fazie kryzysu”, w coraz bardziej dającym znać o sobie sztucznym ociepleniu klimatu, przy drożejących cenach ropy naftowej… A jednak w tym roku zużyjemy znów rekordową ilość surowców energetycznych… Przed kilku laty przejechałem ponad 8000 kilometrów, przemieszczając się moim Peugotem (Partner 1,6 hdi) po Norwegii, gdzie ograniczenie prędkości poza terenem zabudowanym to 80 km/h, a na autostradzie 90 km/h. I tak jeżdżąc po tym górzystym przeważnie terenie auto po raz pierwszy paliło na setkę, podawana przez producenta normę, czyli 4,6 litra. Tamtejsze ograniczenia mają sens, nie tylko w kwestii bezpieczeństwa na drogach, ale też w zakresie emisji CO2 do atmosfery. Tymczasem nasi dzielni posłowie…

Staram się słuchać uważnie programów rodzimych partii, które ubiegają się o miejsca w parlamencie i nie dostrzegam tam żadnego zainteresowania tego typu sprawami. Natomiast jest sporo obietnic bez pokrycia i to takich, które pociągnąć muszą za sobą (w przypadku ich realizacji) dalsze marnotrawstwo energii. Np. receptą na rosnące ceny paliwa wg. przywódcy nacjonalistyczno-populistycznej partii, która w swej nazwie ma słowa „prawo” i „sprawiedliwość”, powinno być… obniżenie akcyzy, a nie jakaś próba racjonalizacji zużycia benzyny i oleju napędowego (także np. przez ograniczenie maksymalnej prędkości). Konkurencyjna liberalno-populistyczna partia, mająca w swej nazwie słowo „platforma” wraz z przymiotnikiem „obywatelska”, lansuje uparcie projekt kolei wysokich prędkości, bardzo kosztowny, jeśli uwzględnić konieczność przebudowy kolejowych szlaków i infrastruktury oraz ilość energii, jaka jest potrzebna do poruszania superszybkich pociągów, podczas gdy potrzeby tego kraju to… kolej „średnich prędkości”, czyli sprawnie działająca sieć połączeń, zapewniająca taki standard podróży, który skłoni potencjalnych pasażerów do rezygnacji z jazdy samochodem. Więc żadna to „platforma” i z pewnością nie „obywatelska”. Populistyczno-socjaldemokratyczna partia pod przewodnictwem lidera o aparycji prowincjonalnego kelnera, nie ma w tym względzie żadnych propozycji.

Takie to myśli snuły mi się po głowie, kiedy jechałem aczwórką w stronę Krakowa (starałem się nie przekraczać 110 km/h), raz po raz wyprzedzany przez pędzące na łeb na szyję suwy. Model cywilizacyjny, w którym żyjemy, nieuchronnie zmierza do katastrofy klimatycznej i kryzysu energetycznego (ciekawe w jakiej kolejności te zjawiska się pojawią?).

[Ten obrazek (lokalizacja podpowiedziana przez Wojtka Sienkiewicza) wydał mi się „kwintesencyjny” dla tekstu umieszczonego powyżej. Oczywiście widocznego tu Opla Calibrę sfotografowałem też Hasselbldem, ale nie spodziewam się, że będzie to ciekawe zdjęcie (chociaż kto wie?).]