Marek Grygiel pisze o Miesiącu Fotografii w Krakowie na łamach FOTOtapety

I pozytywnie odnotowuje prezentację (NIE)WIDZIALNYCH POMNIKÓW WOLNOŚCI (Dzięki Marku!). Dawno, dawno temu, przed siedmioma Ziobrami i dziewięcioma Czarnkami i jedenastoma Batyrami, gdzieś w okolicach 2001 roku, zdarzyło mi się napisać trochę tekstów do FOTOtapety. Pierwsza prezentacja zdjęć z projektu Czarno-Biały Śląsk (lecz pod tytułem Z wysokości) miała miejsce w Małej Galerii ZPAF-CSW w Warszawie, której Marek Grygiel był wówczas szefował. Wymyślona przez niego w 1992 FOTOtapeta, która początkowo miała wersję papierową, a od 1997 nieprzerwanie funkcjonuje w sieci, jest jednym z nielicznych portali, gdzie pisze się fotograficznych wystawach i książkach, zwracając uwagę na przekazywaną treść. To prawdziwa rzadkość w dobie dominacji internetowych ścieków koncernu Meta i pokrewnych platform algorytmicznych.

Nawet mi się podoba

ten składak, chociaż dzisiejsze warunki oświetleniowe były fatalne. Dziurawa pogoda, raz chmury, raz ostre słońce. I nawet gdy nadciągała jakaś większa i odpowiednio ciemna chmura, to kontrast był zbyt duży (jak dla mnie). Tak, że tak, ogólnie do dupy. A na ulicy księdza Józefa Knosały w Zabrzu jest tak mało miejsca, że w poziomie 15mm nie dawało rady... stąd te piony.

[Zabrze - ul. ks. Józefa Knosały 17 i 15 - 17.06.2026]

Kolonia robotnicza w Paruszowcu-Piaskach (2)

[Rybnik (Paruszowiec-Piaski) - ul. Porucznika Kazimierza Ogrodowskiego - 16.01.2026]

No to teraz pora na budynki ośmioosiowe przy ulicy Ogrodowskiego. Także po termomodernizacji. Która została przeprowadzona tak udanie, że nawet osoby zajmujące się architekturą (sprawdziłem to wczoraj), nie rozpoznały na zdjęciach, że patrzą na siding. Z bliska wygląda to jednak nieco gorzej, ale i tak lepiej, niż gdyby zastosowano tu ocieplanie w postaci pastelozy, tak jak się to robi z peerelowskimi blokami. Osiadający na ścianach kurz i naturalne starzenie się materiałów, znacznie korzystniej dla oka się patynują. A co na ten temat sądzą mieszkańcy tych domów?

(człowiek jest dziedzicem otchłani)

Ryszard Grzyb, którego malarstwo bardzo lubię i cenię, umie w kolory, ale też umie w słowa. Wczoraj wrzucił ten wiersz w poście na pewnej platformie algorytmicznej koncernu Meta (parszywego koncernu Meta), a ja szybko go polubiłem i wykonałem screenshota. 

Triumph des Willens

[Bytom (Bobrek) - ul. Zabrzańska - 14.04.2002]

Po wydaniu wspólnie z Krzysztofem Jaworskim artbooka Kapitał, miały powstać nasze kolejne produkcje o tytułach Triumf Woli oraz Narodziny Narodu. W ten sposób stworzylibyśmy trylogię o polskiej rzeczywistości początku lat dwutysięcznych, ale nic z tego nie wyszło... Jak można przypuszczać, pomysł na nawiązanie do tytułu filmu Leni Riefenstahl przyszedł do głowy Krzyśkowi, gdy zobaczył ten kadr z widocznym centralnie bilbordem, który reklamuje produkty niemieckiej firmy specjalizującej się w produkcji damskiej bielizny. Gwoli ścisłości Michael Braun i Johann Gotfried Spiesshofer, założyciele wspomnianego przedsiębiorstwa istniejącego od 1886 roku nadali mu nazwę Triumph w 1902 (czyli trzydzieści jeden lat przed dojściem do władzy zwolenników austriackiego malarza akwarelisty). Pojawia się tu jednak niespodziewana koincydencja, gdyż jest to też rok narodzin Leni (22 sierpnia 1902). Tytuł projektu to ważna sprawa, Kapitał pierwotnie miał być (i był) serią kolorowych zdjęć z witrynami placówek handlowych na Górnym Śląsku, jednak kiedy wspomniałem o tym Jaworskiemu, on uznał, że to świetna nazwa dla wspólnej publikacji łączącej fotografie z tekstami poetyckimi. Książka ukazała się w 2002 roku.

R.I.P. David Hockney (9 VII 1937 - 12 VI 2026)

[David Hockney - Portrait of an Artist (Pool with Two Figures) - 1972 - skan w wyborcza.pl]

 

Malarstwo Hockneya poznałem dzięki książce Ewy Kuryluk Hiperrealizm - nowy realizm, jakoś na początku lat 80. (wtedy kupiłem tę publikację). Ważny artysta, szczególnie wczesne prace. Potem było już różnie (eufemizm), ale tak często bywa przy długim okresie artystycznej aktywności. 

Postindustrial

[Wałbrzych - Koksownia Bolesław Chrobry - 11.10.2003]

W latach 2003-2006 pracowałem nad cyklem, któremu nadałem tytuł Postindustrial, adaptując angielski przymiotnik do funkcji rzeczownika. Projekt zarzuciłem w 2006, ponieważ zacząłem wówczas robić zdjęcia nieczynnych synagog i doszedłem do wniosku, że są rzeczy ważne i ważniejsze, a w fotografii warto się zajmować tymi drugimi. Jednak jeszcze wiosną 2007 podczas pobytu w Liverpoolu fotografowałem nieczynne doki nad rzeką Mersey... Oprócz wspomnianej kwestii ważności, zdałem sobie sprawę, że zainteresowałem się postindustrialami zbyt późno i że wiele spektakularnych obiektów, które mogłyby zagrać w planowanej książce już wyburzono, więc kolokwialnie rzecz ujmując "było po ptokach". Może niesłusznie tak sądziłem, bo podczas podróży po Polsce ciągle natykam się na jakieś fabryki lub kopalnie w likwidacji, więc sprawa wcale nie była/nie jest zamknięta. 

Piotr Kosiewski pisze w Tygodniku Powszechnym o wystawach Miesiąca Fotografii w Krakowie, w tym także o prezentacji (NIE)WIDZIALNYCH POMNIKÓW WOLNOŚCI w Pałacu Potockich

Załapałem się na trzy zdania, w tym jedno wielokrotnie złożone, więc właściwie ich ilość można rozszerzyć do co najmniej czterech. Czyli nie jest to jedynie słynne "piętnaście minut sławy"*, lecz co najmniej dwadzieścia. A do tego jeszcze należy dodać zdjęcie (i jaki tu przyjąć przelicznik obrazu na słowa?).

----------------------

*     Krzysztof Jaworski

SŁAWA I PIENIĄDZE

Każdy ma swoje 15 minut.

Moje 15 minut trwało 5 minut

od 1.05 do 1.10 w nocy.

Honorarium wyniosło 45 butelek piwa krajowego.

Plus zwrot kosztów podróży.

W mrocznych czasach

Tekst niemal sprzed stu lat... Na czerwcówkę zabrałem ze sobą trochę książek do czytania, m.in. tom Brechta w przekładach Ryszarda Krynickiego. I z widocznym poniżej wierszem skojarzył mi się jakoś post na tym parszywym portalu firmy Meta (żałuję, że nie zrobiłem screena), anonsujący konkurs poetycki, na który zgłoszono jakieś ponad trzysta pięćdziesiąt książek wydanych w 2025 roku... Nie pamiętam już jak się ten chellenge nazywał? "O nieświeży oddech Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego czy też "O bursztynowy płomyk sprutego spawacza", ale ta liczba zgłoszonych tomów (prawie jak ilość dni w kalendarzowym roku!), w tym przepięknym kraju, gdzie liczba osób czytających poezję nie przekracza w porywach tysiąca, no może półtora?!

O (NIE)WIDZIALNYCH POMNIKACH WOLNOŚCI w Pracowni Duży Pokój.

Spotkanie na temat projektu i książki, w którym razem z Magdaleną Zych wzięliśmy udział, odbyło się 28 listopada 2025. Ludzie z Pracowni Duży Pokój bardzo fajnie zmontowali zapis wideo z naszymi prezentacjami, więc jest czego słuchać i co oglądać! Do czego niniejszym  SERDECZNIE ZAPRASZAMY!

Kolonia robotnicza w Paruszowcu-Piaskach

[Rybnik (Paruszowiec-Piaski) - ul. Porucznika Kazimierza Ogrodowskiego - 16.01.2026]

 

Budynki tej kolonii robotniczej wyglądają trochę jak makiety, gdyż ich elewacje to nie cegła, lecz przykrywający ją siding, który udaje ceglane ściany. Gdyby jednak porównać termomodernizację familoków z Paruszowca do innych dokonanych na terenie Górnego Śląska, to należałoby powiedzieć, że pod wieloma względami jest ona wzorcowa. Podczas remontu wymieniono też okna w budynkach i są one jednego wzoru z szprosami, tak jak te wcześniejsze drewniane. 

Koksownia Mieszko w Wałbrzychu

[10.10.2004]

A raczej to co z niej zostało w 2004. W czasach niemieckich nosiła ona nazwę Melchior, tak jak powiązana z nią kopalnia, a oba zakłady były własnością rodziny von Kulmitz, zaś od 1928 koncernu NIBAG. Jeżeli ktoś jest tak stary jak ja i miał okazję jechać pociągiem z Wrocławia do Jeleniej Góry przed 1989, to zapewne pamięta przejazd tuż obok pracujących pełną parą i ziejących piekielnym ogniem baterii koksowniczych (do tego jeszcze dodać należy niezapomniane wrażenia zapachowe). Jak widać, nawet tak prymitywne urządzenie, jakim jest w istocie rosyjska kamera Horizon 202, całkiem sprawnie poradziło sobie z wałbrzyskim postindustrialnym krajobrazem. Mógłbym tego posta zatytułować też jako kolejny Hommage à Jeff Brouws albo może lepiej Hommage à Hilla & Bernd Becher, z tym, że w ten słoneczny październikowy poranek okoliczności przyrody bardziej sprzyjały poszukiwaczom efektu picturesque, niż surowym działaniom typologicznym...

Ruiny Huty "Kościuszko" w tle

[2004]

Patrząc od zachodu.

Wiadukt nad ulicą Marii Konopnickiej w Siemianowicach Śląskich

[17.02.2004]

Mały dodatek sepii nie zaszkodzi ;) 

Byłem przekonany, że wrzucałem już tutaj zdjęcie tego motywu, tymczasem okazało się, że jednak nie. A fotografowałem te okolice wielokrotnie. Widoczne na panoramie z Horizona 202 miejsce kompletnie zmieniło swój wygląd, nie ma już wiaduktu nad ulicą, nie ma też industrialnych budynków Huty Jedność (primo voto Laurahütte) widocznych po lewej stronie stronie. 

Zaglądnąłem właśnie do folderu z kolorowymi wglądówkami i wychodzi na to, że rzeczony landszaft z Siemianowic Śląskich sfotografowałem w kolorze dziewięć dni wcześniej (bez śniegu)...

Ein Reich, ein Volk, ein Facebook

Dzisiaj rano wyświetliła mi się taka oferta na (tu można wstawić właściwy przymiotnik) portalu firmy Meta...